Χρησιμοποιώντας τους ακαδημαϊκούς κλάδους των συγκριτικών μελετών και της κριτικής πηγών, υποστηρίζει ότι η εβραϊκή Πεντάτευχος συντέθηκε στο σύνολό της γύρω στο 273-272 π.Χ. και ότι οι συγγραφείς της δανείστηκαν εκτενώς από έργα που πιθανότατα διάβασαν στη μεγάλη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας: αυτά τα έργα περιελάμβαναν ιστορίες της Αιγύπτου και της Βαβυλώνας στα ελληνικά, καθώς και ελληνικές κοσμογονίες και νομικές συνθήκες, κυρίως τις πιο διάσημες του Πλάτωνα.
...Η δημιουργία της Εβραϊκής Πεντάτευχου μεταμφιέστηκε σε απλή μετάφραση (από εβδομήντα μελετητές) μακροχρόνιων Μωσαϊκών νόμων και παραδόσεων. Ενώ τα βιβλία του Σαμουήλ, των Βασιλέων και των Χρονικών σίγουρα ενσωματώνουν προϋπάρχουσες πηγές, το μεγαλύτερο μέρος της Πεντάτευχου (Τορά) επινοήθηκε ως επί το πλείστον από την αρχή, δανειζόμενο από ελληνικές πηγές (σε τομείς του δικαίου, της κοσμογονίας και της αφηγηματικής ιστορίας), αλλά αναδιατυπώνοντάς τες επαρκώς ώστε να φαίνονται αρχαιότερες από τις ελληνικές...
Τοῦ Laurent Guyenot
Έχω ακούσει για το έργο του Russell Gmirkin εδώ και μερικά χρόνια, αλλά μόλις πρόσφατα αποφάσισα να το εξετάσω. Αυτά που είχα ακούσει για τις θεωρίες του ακουγόντουσαν τόσο υπερβολικά που υπέθεσα ότι δεν θα μπορούσαν να είναι σοβαρή επιστημονική εργασία. Λοιπόν, μπορώ να βεβαιώσω ότι είναι σοβαρή επιστημονική εργασία. Ενδιαφέρουσα και πρωτοποριακή. Απορροφήθηκα τόσο πολύ που διάβασα τα τρία βιβλία του στη σειρά, κράτησα σημειώσεις και τώρα θα προσπαθήσω όσο καλύτερα μπορώ να σας δώσω μια γενική εικόνα. Το υλικό είναι τόσο πλούσιο και οι επιπτώσεις τόσο εκτεταμένες που θα χρειαστώ δύο μέρη για το πρώτο του βιβλίο και δύο μέρη για τα άλλα δύο βιβλία του. Το έργο του Gmirkin στρέφει την προσοχή σε αυτό που, για δύο χιλιάδες χρόνια και κάτι, ήταν η πιο επιτυχημένη από όλες τις εβραϊκές προσαρμοστικές στρατηγικές και η μητέρα όλων των άλλων.
Η Σχολή Βιβλικής Κριτικής της Κοπεγχάγης
Η θεωρία του Gmirkin δεν προέκυψε από το πουθενά. Η βασική της διορατικότητα και τα επιχειρήματά της αναπτύχθηκαν σε ένα ακαδημαϊκό περιβάλλον γνωστό ως «βιβλικός μινιμαλισμός», μια ανασύνθεση μελετητών που προχωρούν ένα βήμα παραπέρα από τους ομολόγους τους στην αναθεώρηση προς τα κάτω της εποχής της Εβραϊκής Βίβλου. Αυτοί οι βιβλικοί μινιμαλιστές είναι επίσης γνωστοί ως η σχολή της Κοπεγχάγης, επειδή το 1993 δύο από αυτούς, ο Δανός Niels Peter Lemche και ο αμερικανικής καταγωγής (τώρα Δανός) Thomas L. Thompson, ίδρυσαν το Διεθνές Σεμινάριο της Κοπεγχάγης , που διοργανώνεται από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης. Αυτό το Σεμινάριο, σε συνεργασία με τον βρετανικό ακαδημαϊκό εκδότη Routledge , αποτελεί πλέον ένα σημαντικό φόρουμ συζήτησης για τους μελετητές της Παλαιάς Διαθήκης.
Λίγα λόγια για τον Thomas Thompson: Πριν προσληφθεί από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, είχε αντιμετωπίσει πολλές αντιδράσεις και απομονώσεις, λόγω των αντιπαραθέσεων γύρω από το πρώτο του βιβλίο που εκδόθηκε το 1974, με τίτλο « Η Ιστορικότητα των Πατριαρχικών Αφηγήσεων: Η Αναζήτηση του Ιστορικού Αβραάμ» — μια αναζήτηση που δεν τελειώνει πουθενά, αφού, σύμφωνα με τον Thompson, οι ιστορίες του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ είναι εντελώς κατασκευασμένες από την ελληνιστική περίοδο. Αυτό το βιβλίο και ένα άλλο που εκδόθηκε την επόμενη χρονιά, το « Ο Αβραάμ στην Ιστορία και την Παράδοση» του Καναδού John Van Seters, σηματοδότησαν μια παραδειγματική αλλαγή στην οποία αντιστάθηκε σθεναρά η παλιά φρουρά της βιβλικής επιστήμης, αλλά σταδιακά κέρδισε ευρεία αποδοχή.
Η διαμάχη, ωστόσο, δεν σταμάτησε. Όταν ο
Thompson δημοσίευσε το βιβλίο
«Η Βίβλος στην Ιστορία: Πώς οι Συγγραφείς Δημιουργούν ένα Παρελθόν » το
1999,
η Ha'aretz δημοσίευσε μια επίθεση του Hershel Shanks, του εκδότη του The Biblical Archaeology Review, κατηγορώντας τον ίδιο και άλλους «μινιμαλιστές» μελετητές ότι είναι «αντισιωνιστές», «αντι-Βίβλικοί» και «αντι-Ισραήλ», προσθέτοντας: «Σε ακραίες περιπτώσεις, μπορούν ακόμη και να θεωρηθούν αντισημίτες». Όπως αναφέρει ο ίδιος ο Thompson με περισσότερη διασκέδαση παρά αγανάκτηση, η
Jerusalem Post παρέθεσε τον
πρώην διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων του Ισραήλ, λέγοντας: «
Ένας κοινός γνωστός μου είπε ότι ο Thompson του εμπιστεύτηκε ότι πιστεύει ακράδαντα στα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών ».
[1]Γιατί η συκοφαντία; Επειδή η βιβλική αφήγηση είναι το θεμέλιο της εβραϊκής ταυτότητας, καθώς και η δικαιολόγηση της ύπαρξης του Ισραήλ. Οι μινιμαλιστές δεν λένε μόνο ότι η Βίβλος περιέχει πολύ λίγη πραγματική ιστορία, αλλά εκθέτουν επίσης την σκόπιμη απάτη του ειδικού ισχυρισμού της για την αρχαιότητα. Γιατί αν έχουν δίκιο, οι άνθρωποι του Βιβλίου δεν είχαν ακόμα το βιβλίο τους όταν μπορούσαν ήδη να διαβάσουν περισσότερα από 200.000 βιβλία (παπύρους, δηλαδή) σε μία μόνο βιβλιοθήκη, αυτή της Αλεξάνδρειας. Αν οι μινιμαλιστές έχουν δίκιο, τότε οι Εβραίοι «εφηύραν» τον Θεό σε μια εποχή που κάθε «ειδωλολάτρης» φιλόσοφος μιλούσε γι' Αυτόν. Και αν οι μινιμαλιστές έχουν δίκιο, αυτοί οι Εβραίοι μελετητές που έγραφαν με το όνομα του Μωυσή στην πραγματικότητα χρησιμοποιούσαν την ελληνική λογοτεχνία ως πρότυπα.
Εκεί ακριβώς διαπρέπει ο Russell Gmirkin. Χρησιμοποιώντας τους ακαδημαϊκούς κλάδους των συγκριτικών μελετών και της κριτικής πηγών, υποστηρίζει ότι η εβραϊκή Πεντάτευχος συντέθηκε στο σύνολό της γύρω στο 273-272 π.Χ. και ότι οι συγγραφείς της δανείστηκαν εκτενώς από έργα που πιθανότατα διάβασαν στη μεγάλη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας: αυτά τα έργα περιελάμβαναν ιστορίες της Αιγύπτου και της Βαβυλώνας στα ελληνικά, καθώς και ελληνικές κοσμογονίες και νομικές συνθήκες, κυρίως τις πιο διάσημες του Πλάτωνα. Η εξάπλωση του ελληνιστικού πολιτισμού, και ιδιαίτερα η ίδρυση της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, δημιούργησαν ένα μεγάλο κίνητρο για τη συγγραφή, αντιγραφή, συλλογή και μετάφραση βιβλίων από όλες τις γωνιές του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων εθνικιστικών αφηγήσεων για τις παλιές δόξες των πολιτισμών της Αιγύπτου (από τον Εκαταίο των Αβδήρων και τον Μανέθωνα) και της Βαβυλώνας (από τον Βηρωσσό). Αυτός ο έντονος ανταγωνισμός, που περιγράφεται από έναν συγγραφέα ως «πόλεμος βιβλίων», [2] ήταν το πλαίσιο για τη δημιουργία των εβραϊκών γραφών. Ήταν ήδη γνωστό ως το πλαίσιο για την ελληνική έκδοση, τη λεγόμενη Μετάφραση των Εβδομήκοντα, αλλά ο Gmirkin υποστηρίζει ότι η εβραϊκή έκδοση γράφτηκε περίπου την ίδια εποχή, πιθανώς από την ίδια ομάδα. Ακολουθεί το καλύτερο σενάριο του Gmirkin:
Η χρηματοδότηση μιας μετάφρασης της εβραϊκής νομοθεσίας στα ελληνικά από τον Πτολεμαίο Β΄ Φιλάδελφο θεωρήθηκε από τους Εβραίους μελετητές ως μια χρυσή ευκαιρία να παρουσιάσουν μια ολοκληρωμένη περιγραφή της εβραϊκής καταγωγής στον ελληνικό κόσμο. Αυτή η φιλόδοξη περιγραφή είχε ως στόχο να καταδείξει ότι οι Εβραίοι, όπως οι Αιγύπτιοι και οι Βαβυλώνιοι, είχαν παραδόσεις που ανάγονταν στην αρχή της Δημιουργίας. [3]
Η δημιουργία της Εβραϊκής Πεντάτευχου μεταμφιέστηκε σε απλή μετάφραση (από εβδομήντα μελετητές) μακροχρόνιων Μωσαϊκών νόμων και παραδόσεων. Ενώ τα βιβλία του Σαμουήλ, των Βασιλέων και των Χρονικών σίγουρα ενσωματώνουν προϋπάρχουσες πηγές, το μεγαλύτερο μέρος της Πεντάτευχου (Τορά) επινοήθηκε ως επί το πλείστον από την αρχή, δανειζόμενο από ελληνικές πηγές (σε τομείς του δικαίου, της κοσμογονίας και της αφηγηματικής ιστορίας), αλλά αναδιατυπώνοντάς τες επαρκώς ώστε να φαίνονται αρχαιότερες από τις ελληνικές.
Από όσο γνωρίζω, αυτό το είδος παραπλανητικής ακαδημαϊκής πρακτικής είναι αρκετά μοναδικό στους Εβραίους του αρχαίου κόσμου. Την ίδια περίοδο, ένας Εβραίος έγραψε την Επιστολή του Αριστέα προς τον Φιλοκράτη, προσποιούμενος ότι είναι Έλληνας φιλόσοφος, υμνώντας την αρχαία σοφία των Εβραίων . Αυτό το κείμενο, που παρατίθεται από τον Φλάβιο Ιώσηπο στις Ιουδαϊκές Αρχαιότητες, είναι η παλαιότερη πηγή του θρύλου των Εβδομήντα Εβραίων μεταφραστών που εργάζονταν κατόπιν πρόσκλησης του Έλληνα βασιλιά Πτολεμαίου του Φιλάδελφου. Αναφέρει πώς, διαβάζοντας το αποτέλεσμα του έργου τους, ο Πτολεμαίος λιποθύμησε από έκσταση και αναφώνησε ότι «προέρχεται από τον Θεό». Μπορούμε να αναφέρουμε τουλάχιστον δύο ακόμη βιβλία που γράφτηκαν από Εβραίους με ψευδή ελληνική συγγραφή για να επαινέσουν τους Εβραίους: Το « Περί Εβραίων» του ψευδο-Εκαταίου (2ος ή 1ος αιώνας π.Χ.), που παρατίθεται από τον Ιώσηπο, [4] και το τρίτο βιβλίο των Σιβυλλικών Χρησμών (μέσα του 2ου αιώνα π.Χ.), που κάνει το μαντείο των Δελφών να δοξάζει τον εβραϊκό λαό και να τους υπόσχεται τον κόσμο.
Ο Gmirkin αποφεύγει να αποκαλέσει τους συγγραφείς της Πεντάτευχης λογοκλόπους, αλλά νομίζω ότι είναι μια δίκαιη περιγραφή των στοιχείων που παρέχει. Διότι αυτοί οι συγγραφείς δεν ανακύκλωσαν απλώς ελληνικές πηγές. Προσποιήθηκαν ότι το αντίγραφό τους ήταν παλαιότερο από το πρωτότυπο. Σαν να είχε γίνει σιωπηρή συμφωνία, αυτός ο ισχυρισμός επαναλήφθηκε σε όλη την εβραϊκή γραμματεία. Ο Εβραίος Αριστόβουλος ο Πανέας, στις Εξηγήσεις της Γραφής του Μωυσή (γύρω στο 170 π.Χ.), επέμεινε ότι ο Όμηρος, ο Ησίοδος, ο Πυθαγόρας, ο Σωκράτης και ο Πλάτωνας είχαν εμπνευστεί από τον Μωυσή. Την ίδια περίπου εποχή, ο Εβραίος Αρταπανός της Αλεξάνδρειας, στο Περί Ιουδαίων , παρουσιάζει τον Ιωσήφ (γιο του Ιακώβ) και τον Μωυσή ως τους «πρώτους εφευρέτες» που δίδαξαν στους Αιγυπτίους όλα όσα γνώριζαν, από την αστρονομία και τη γεωργία μέχρι τη φιλοσοφία και τη θρησκεία. [5] Στις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ., ο Φίλων της Αλεξάνδρειας υποστήριξε ότι οι Έλληνες νομοθέτες στην πραγματικότητα λογοκλέπτηκαν τον Μωσαϊκό Νόμο και ότι ο Ηράκλειτος έκλεψε τη θεωρία του για τα αντίθετα από τον Μωυσή. Ο Φλάβιος Ιώσηπος επανέλαβε παρόμοια ψέματα τον 1ο αιώνα μ.Χ., σε απάντηση στον εξελληνισμένο Αιγύπτιο Απίωνα που αμφισβήτησε την αρχαιότητα του εβραϊκού λαού και των γραφών του. Ο Ιώσηπος χρησιμοποίησε στην πραγματικότητα παραλληλισμούς μεταξύ των νομοθετικών έργων του Πλάτωνα ( Νόμοι και Πολιτεία ) και των Μωσαϊκών Νόμων για να υποστηρίξει ότι ο Πλάτωνας «μιμήθηκε» τον Μωυσή ( Κατά Απίωνα 2.257).
Στο δεύτερο βιβλίο του, « Ο Πλάτωνας και η Δημιουργία της Εβραϊκής Βίβλου» , ο Gmirkin αντιστρέφει το επιχείρημα και αποδεικνύει ότι ο Απίων έχει δίκιο: «φαίνεται πλέον προφανές ότι τα Μωσαϊκά γραπτά επηρεάστηκαν από εκείνα του Πλάτωνα και όχι το αντίστροφο. » Αυτό το βιβλίο θα εξεταστεί στο δεύτερο μέρος.
Εδώ, εξετάζω το πρώτο βιβλίο του Gmirkin,
Berossus and Genesis, Manetho and Exodus: Hellenistic Histories and the Date of the Pentateuch (T&T Clark, 2006).
Οι Πάπυροι της Ελεφαντίνης
Όπως εξηγεί ο Gmirkin σε δύο εισαγωγικά κεφάλαια, η επιστημονική μέθοδος για τη χρονολόγηση της Εβραϊκής Βίβλου είναι η καθιέρωση ενός terminus ante quem (ημερομηνία προ της οποίας. Υστερότερο χρονικό όριο) και ενός terminus a quo (( ὀριο από το οποίο. Πρώτη χρονική στιγμή). Το αδιαμφισβήτητο terminus ante quem είναι η χρονολογία της ελληνικής έκδοσης της Βίβλου, της λεγόμενης Μετάφρασης των Εβδομήκοντα , της οποίας η ύπαρξη μαρτυρείται σαφώς στη δεκαετία του 270.
Ένα πρώτο terminus a quo παρέχεται από τους παπύρους της Ελεφαντίνης , που γράφτηκαν γύρω στο 400 π.Χ. στην Άνω Αίγυπτο, επειδή δείχνουν ότι οι Εβραίοι άποικοι που τους έγραψαν δεν γνώριζαν τίποτα για την Πεντάτευχο, αν και ήταν σε στενή επικοινωνία με τους ιερείς της Ιερουσαλήμ. Το 408 π.Χ., απηύθυναν έκκληση στον «Ιωαννάν τον αρχιερέα και τους συναδέλφους του, τους ιερείς που βρίσκονται στην Ιερουσαλήμ» για βοήθεια στην εξασφάλιση άδειας για την ανοικοδόμηση του δικού τους ναού του Γιαχβέ στην Ελεφαντίνη. Όπως σημειώνει ο Gmirkin, αυτό το αίτημα είναι «εξαιρετικά ασυμβίβαστο με την ύπαρξη μιας έγκυρης Πεντάτευχης παράδοσης που απαγορεύει όλυς τους βωμούς ή τις τοπικές θυσίες εκτός Ιερουσαλήμ». [6] Επιπλέον, «όταν οι Παπύροι της Ελεφαντίνης ερευνώνται για στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη της Πεντατεύχου ή οποιουδήποτε μέρους της, τα αποτελέσματα είναι κατηγορηματικά αρνητικά». [7] Δεν υπάρχει καμία αναφορά στους παπύρους στην Έξοδο ή σε οποιοδήποτε άλλο βιβλικό γεγονός, ούτε σε γραπτή Τορά. Κανένας από τους κεντρικούς χαρακτήρες της Πεντατεύχου δεν αναφέρεται ποτέ. Κανένας από τους νόμους της Πεντατεύχου δεν αναφέρεται. Οι άποικοι της Ελεφαντίνης δεν φαινόταν καν να γνωρίζουν το Σάββατο ως ημέρα αργίας. Αν και η απουσία αποδεικτικών στοιχείων δεν αποτελεί απόδειξη απουσίας, ο μεγάλος αριθμός παπύρων και οστράκων της Ελεφαντίνης καθιστά σχεδόν βέβαιο ότι η Τορά δεν υπήρχε το 400 π.Χ. Αυτά τα επιχειρήματα κερδίζουν ευρεία αποδοχή. Κάποιοι αντιτίθενται, όπως ο James L. Kugel, ο Richard E. Friedman ή ο Konrad Schmid: επιμένουν ότι η Τορά υπήρχε, αλλά ότι οι Εβραίοι της Ελεφαντίνης απλώς την αγνόησαν επειδή δεν είχε ακόμη αποκτήσει καθολική εξουσία μεταξύ των Εβραίων. [8] Το επιχείρημα καταρρέει, καθώς είναι σαφές ότι οι Εβραίοι της Ελεφαντίνης αναγνωρίζουν την κεντρική εξουσία της Ιερουσαλήμ.
Έχοντας απαντήσει σε αυτό το ερώτημα, ο Russell Gmirkin προωθεί αυτό το terminus a quo περισσότερο από δύο αιώνες μπροστά, αποδεικνύοντας τη λογοτεχνική εξάρτηση της Πεντάτευχου από δύο έργα γραμμένα στα ελληνικά μεταξύ 285 και 278 π.Χ., δηλαδή μια ιστορία της Βαβυλώνας από τον Βηρωσσό και μια ιστορία της Αιγύπτου από τον Μανέθωνα.
Βηρωσσός και Γένεση 1–11
Η Γένεση 1-11 ( περιγραφή ἀρχής του Κόσμου και της Ανθρωπότητας ) αποτελεί ξεχωριστή ενότητα εντός της Πεντάτευχου, γνωστή ως Αρχέγονη Ιστορία. «Είναι ευρέως αποδεκτό σήμερα ότι η Αρχέγονη Ιστορία ήταν μια ανεξάρτητη σύνθεση, που προστέθηκε μετά την ολοκλήρωση των Πατριαρχικών Αφηγήσεων της Γένεσης 12-50, και ενσωματώθηκε με την τελευταία με μερικούς μεταβατικούς στίχους που γεφύρωσαν τις δύο κατά τα άλλα ανεξάρτητες συνθέσεις». [9] Αυτή η Αρχέγονη Ιστορία έχει επίσης αναγνωριστεί εδώ και καιρό ως ανήκουσα στο Μεσοποταμικό λογοτεχνικό είδος των αφηγήσεων για τη δημιουργία-κατακλυσμό, με παραλληλίες σε Μεσοποταμικές πηγές όπως το Enûma Elish , ο Μύθος του Κατακλυσμού των Σουμερίων , το Έπος του Γκιλγκαμές , το Έπος του Ατράχασις ή το Ποίημα του Έρρα .
Αυτό που προσπαθεί να αποδείξει ο Gmirkin είναι ότι οι συγγραφείς της Γένεσης 1-11 δεν άντλησαν απευθείας από αυτές τις ανομοιογενείς πηγές της Μεσοποταμίας που διατηρούνται σε σφηνοειδή πήλινες πινακίδες, αλλά από τον Βηρωσσό, έναν Βαβυλώνιο συγγραφέα που είχε συγκεντρώσει αυτό το υλικό στα ελληνικά τον τρίτο αιώνα π.Χ. Τα Βαβυλωνιακά του Βηρωσσού αφηγούνται την ιστορία της Βαβυλώνας από την αυγή του χρόνου μέχρι την κατάκτηση του Αλεξάνδρου. Δημοσιεύτηκε και διαδόθηκε το 278 π.Χ., με σκοπό να καταστήσει την αρχαία βαβυλωνιακή ιστορία και τις παραδόσεις διαθέσιμες στον ελληνόφωνο μεσογειακό κόσμο. Τα Βαβυλωνιακά του Βηρωσσού έχουν χαθεί, αλλά σώζονται αποσπάσματα σε παραθέματα που έγιναν από τον Φλάβιο Ιώσηπο τον 1ο αιώνα μ.Χ., από τον Ευσέβιο Καισαρείας τον τέταρτο αιώνα και από τον Γεώργιο Σύγγελλο τον όγδοο αιώνα. Όλα τα αποσπάσματα συλλέγονται στην έγκυρη έκδοση του Felix Jacoby, Fragmente der griechischen Historiker («Αποσπάσματα των Ελλήνων Ιστορικών»), ένα μνημείο γερμανικής ακαδημαϊκής έρευνας που δημοσιεύτηκε μεταξύ 1841 και 1870 και συνήθως συντομογραφείται FGrHist.
Αφού έγραψε τα Βαβυλωνιακά του και τα αφιέρωσε στον βασιλιά των Σελευκιδών Αντίοχο Α΄, ο Βηρωσσός μετανάστευσε από τη Βαβυλώνα στο νησί Κώς του Αιγαίου, εντός του βασιλείου των Πτολεμαίων, και ίδρυσε εκεί μια σχολή. Υπήρξε εκτεταμένη αλληλεπίδραση μεταξύ της Κώς και της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο υπό τον Πτολεμαίο Α΄ και Β΄. Ο τελευταίος γεννήθηκε στην Κώ, και ο πατέρας του προσέλαβε τον γραμματικό Φιλήτα από την Κώ για να τον εκπαιδεύσει. «Δεδομένης αυτής της συνεχούς πνευματικής αλληλεπίδρασης», εξηγεί ο Gmirkin, «ήταν αναπόφευκτο τα Βαβυλωνιακά της Βηρωσσού να είχαν αποκτηθεί νωρίς για την ακμάζουσα βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας». [10] Υπό τον Πτολεμαίο Β΄, η αλεξανδρινή βιβλιοθήκη έγινε το μεγαλύτερο επιστημονικό ίδρυμα στον κόσμο, με εκατοντάδες χιλιάδες κύλινδρους (οι εκτιμήσεις ποικίλλουν μεταξύ 200.000 και 400.000). Δεδομένου ότι πολλοί ελληνόφωνοι Εβραίοι ζούσαν και σπούδαζαν στην Αλεξάνδρεια, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι είχαν πρόσβαση στα Βαβυλωνιακά εκεί.
Εξωβιβλικά στοιχεία δείχνουν ότι τόσο οι Σαμαρείτες όσο και οι Εβραίοι γνώριζαν τον Βηρωσσό περίπου το 250 π.Χ. Δεν υπάρχει επομένως αμφιβολία για την εβραϊκή γνώση του βιβλίου του Βηρωσού λίγο μετά την έκδοσή του — και, μέσω των Βαβυλωνιακών, για τη γνώση ολόκληρου του συνόλου των μεσοποταμικών πηγών που επηρέασαν τη Γένεση. [11]
Για να αποδείξει ότι οι βιβλικοί συγγραφείς δανείστηκαν από τον Βηρωσσό, ο Gmirkin προβαίνει σε μια λεπτομερή διακειμενική σύγκριση. Κατά την άποψή μου, δεν έχει βρει καμία απόδειξη για τα δάνεια της Βίβλου από τον Βηρωσσό, παρά μόνο μια καλή ποσότητα έμμεσων στοιχείων, τα οποία βασίζονται σε φιλολογικά επιχειρήματα που θα χρειάζονταν πολύ χρόνο για να αναπαραχθούν εδώ. Μπορώ μόνο να παραθέσω από τα τελικά συμπεράσματα του Gmirkin:
Οι δομικές παραλληλίες μεταξύ του Βηρωσού και των κεφαλαίων της Γέννεσης 1-11 είναι τόσο αξιοσημείωτες που αποκλείουν την ανεξαρτησία των δύο αφηγήσεων. [12]
Έχει αποδειχθεί ότι ο Βηρωσσός βασίστηκε σε όλες τις ίδιες παλαιότερες σφηνοειδής πηγές που έχουν αναγνωριστεί ως παράλληλες με τη Γένεση. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο Βηρωσσός παρέχει καλύτερες παραλληλίες από τις παλαιότερες σφηνοειδής πηγές (ιδίως το αρχέγονο χάος που αποτελείται από νερό και σκοτάδι, και τους δέκα προκατακλυσμιαίους βασιλιάδες). Σε άλλα παραδείγματα, μόνο ο Βηρωσσός παρέχει μια πειστική παραλληλία. ... Σε κάθε περίπτωση έχει αποδειχθεί ότι ο Βηρωσσός θα μπορούσε να ήταν η άμεση πηγή για τις Μεσοποταμικές επιρροές που αντικατοπτρίζονται στη Γένεση. Επιπλέον, ο Βηρωσσός όχι μόνο συγκέντρωσε όλες τις ίδιες αρχαίες βαβυλωνιακές πηγές που επηρέασαν τη Γένεση, αλλά περιείχε και την ίδια συνολική οργάνωση υλικού σε μια εύτακτη διαδοχική ιστορική αφήγηση όπως στη Γένεση. Ολόκληρο το φαινόμενο των Μεσοποταμικών παραδόσεων στη Γένεση 1-11 εξηγείται πλήρως από την εξάρτηση από τον Βηρωσσό. ... Το βάρος των αποδεικτικών στοιχείων ευνοεί έντονα τον Βηρωσσό ως την συγκεκριμένη ενδιάμεση πηγή μέσω της οποίας οι αρχαίες Μεσοποταμικές παραδόσεις ήρθαν στην προσοχή των συγγραφέων της Γένεσης 1-11. [13]
Η οικονομία αυτού του μοντέλου είναι εντυπωσιακή. Αντί για μια πληθώρα αρχαίων Σουμεριακών και Ακκαδικών πηγών σφηνοειδούς γραφής διαφορετικών εποχών που επηρεάζουν τη Γένεση μέσω ενός υποθετικού μηχανισμού προφορικής παράδοσης, αρκεί να ανακαλύψει κανείς τον μηχανισμό με τον οποίο ένα μόνο αντίγραφο των Βαβυλωνιακών του Βηρωσού έφτασε στα χέρια των Εβραίων. [14]
Το συμβατικό μοντέλο [αντιθέτως] απαιτεί μια ολόκληρη σειρά ουσιαστικά αναπόδεικτων προτάσεων: ότι οι αρχαίοι Νότιοι Σύροι είχαν εκτεθεί ανεξάρτητα στο Enûma Elish, στο Έπος του Γκιλγκαμές και ίσως στους Σουμεριακούς καταλόγους ηγεμόνων πριν από τον κατακλυσμό· ότι αυτοί οι Σουμεριακοί και Ακκαδικοί μύθοι ενσωματώθηκαν με κάθε λεπτομέρεια στην εβραϊκή προφορική παράδοση και μεταβιβάστηκαν για διάστημα από 500 χρόνια (J) έως σχεδόν χίλια χρόνια (P)· και ότι οι βασικές κοσμολογικές λεπτομέρειες αυτών των Βαβυλωνιακών μύθων, όπως η σειρά των γεγονότων της δημιουργίας και πολλές συγκεκριμένες λεπτομέρειες της αφήγησης του κατακλυσμού, διατηρήθηκαν άθικτες κατά τη διάρκεια αυτής της μακράς διαδικασίας, παρά την πλήρη αλλαγή στο καστ των θεών και των ανθρώπινων ηρώων. [15]
Ο όφις στον Κήπο
Πέρα από το ζήτημα της εποχής της Πεντατεύχου, η συγκριτική ανάλυση της Γένεσης και του Βηρωσσού προσφέρει μια ενδιαφέρουσα ματιά στη «δημιουργία» του μύθου του Κήπου της Εδέμ στη Γένεση 3.
Οι Βιβλικοί μελετητές έχουν αναγνωρίσει εδώ και καιρό το πολεμικό υπόβαθρο του κεφαλαίου Γένεση 3, του οποίου ο συγγραφέας φαίνεται να επιτίθεται σε μια ξένη παράδοση ανατρέποντάς την. Η υπόθεση ήταν ότι η στοχευμένη παράδοση ήταν κάποια άγνωστη χαναανιτική μυητική αίρεση που συνδεόταν με κάποιο οφιοειδή συμβολισμό ή μια σαμαρειτική ετερόδοξη αίρεση του χάλκινου «Φιδιού του Μωυσή» που ονομαζόταν Νεχουστάν, το οποίο ο βασιλιάς Εζεκίας «συνέτριψε» σύμφωνα με το 2 Βασιλέων 18:4. Αλλά η μινιμαλιστική υπόθεση ανοίγει νέες και πιο ικανοποιητικές δυνατότητες. Ο Gmirkin σημειώνει:
Ο όφις της Γένεσης 3 ήταν ένα πολύ ασυνήθιστο πλάσμα. Ο όφις είχε την ικανότητα να μιλάει και συνομίλησε με τους ανθρώπους. Ήταν το «σοφότερο από όλα τα ζώα» και ο παράγοντας μέσω του οποίου οι πρωτόγονοι άνθρωποι απέκτησαν τη γνώση των θεών. Προφανώς ο όφις αρχικά είχε πόδια και μπορούσε να περπατήσει, γιατί στη Γένεση 3:14 η κατάρα του Θεού στον όφι ήταν ότι από εδώ και στο εξής θα σέρνεται με την κοιλιά του στο χώμα. [16]
Η καλύτερη παραλληλία βρίσκεται στην αναφορά του Βηρωσσού στον προκατακλυσμιαίο apkallu («σοφό») Οάννη, ένα θεϊκό ον που απεικονίζεται ως μορφή ντυμένη με ισχιακό μανδύα. Ο Γεώργιος Σύγγελλος, μία από τις πηγές μας για τον Βηρωσσό, γράφει (απόσπασμα FGrH 680 F1b):
Ο Βηρωσσός λέει ότι αυτό το τέρας περνούσε τις μέρες του με ανθρώπους, χωρίς να τρώει ποτέ τίποτα, αλλά διδάσκοντας στους ανθρώπους τις απαραίτητες δεξιότητες για τη γραφή και για την άσκηση μαθηματικών και για κάθε είδους γνώση: πώς να χτίζουν πόλεις, να ιδρύουν ναούς και να θεσπίζουν νόμους. Δίδαξε στους ανθρώπους πώς να καθορίζουν σύνορα και να χωρίζουν γη, επίσης πώς να φυτεύουν σπόρους και στη συνέχεια να μαζεύουν τα φρούτα και τα λαχανικά τους. Με λίγα λόγια, δίδαξε στους ανθρώπους όλα εκείνα τα πράγματα που συνέβαλαν σε μια εδραιωμένη και πολιτισμένη ζωή. [17]
Ο Gmirkin υποστηρίζει ότι ο apkallu Οάννες είναι το αρχέτυπο του φιδιού του Κήπου της Εδέμ. «ο καλοπροαίρετος apkallu Οάννες, που στάλθηκε στην ανθρωπότητα από τους θεούς με το χάρισμα της γνώσης, έχει μεταμορφωθεί σε μια μορφή προδοσίας και κακίας, όπως ακριβώς η ίδια η γνώση έχει μεταμορφωθεί από ευλογία σε κατάρα». [18]
Η «δαιμονοποίηση» του θεϊκού όντος από το οποίο οι Βαβυλώνιοι έμαθαν να χτίζουν τον πολιτισμό τους είναι σαφώς μια επίθεση στον βαβυλωνιακό πολιτισμό. Αλλά περισσότερο από αυτό, είναι μια επίθεση στον ίδιο τον πολιτισμό. Η ιστορία του Κήπου της Εδέμ αναφέρει ότι οι άνδρες και οι γυναίκες ήταν στην καλύτερη τους φάση όταν ήταν γυμνοί και χωρίς ντροπή, και ότι αυτός ήταν ο τρόπος που ο Δημιουργός τους ήθελε να παραμείνουν.
Σύμφωνα με τη Γένεση 1-2 ( κεφάλαια), η δημιουργία ήταν ένας παράδεισος, και η κτιστή κατάσταση του ανθρώπου ήταν αυτή του ηγεμόνα του παραδείσου. Ο άνθρωπος στον Κήπο της Εδέμ ήταν σαν ένα από τα ζώα. Τα ζώα ήταν οι σύντροφοί του. Έτρωγε τα χόρτα του αγρού όπως τα άλλα ζώα. Ήταν γυμνός και χωρίς ντροπή ή φόβο. Κυβέρνησε ως βασιλιάς, με την κυριαρχία του να είναι ολόκληρη η φύση.
Μια πολύ παρόμοια εικόνα των πρωτόγονων ανθρώπων υπάρχει στις πρώιμες σουμεριακές ιστορίες για τη δημιουργία. Και εκεί, οι άνθρωποι ήταν γυμνοί, ζούσαν όπως τα ζώα, τρώγοντας χόρτο. Ωστόσο, στη μεσοποταμιακή λογοτεχνία, αυτή η πρωτόγονη φυσική κατάσταση απεικονιζόταν ως ένας εντελώς άθλιος τρόπος ζωής. [19]
Στη βιβλική αφήγηση :
Η ζωή της ανθρωπότητας με τους ζωικούς συντρόφους της, γυμνούς και χωρίς γνώση των στοιχειωδών τεχνών του πολιτισμού, ήταν φυσική και καλή, όχι αξιοθρήνητη. Η ανθρωπότητα δεν ωφελήθηκε από την απόκτηση γνώσης από τους θεούς: μάλλον, αυτή η πρώτη αμαρτία συνιστούσε πτώση από μια κατάσταση αθωότητας και παραδείσου. Η γνώση των τεχνών του πολιτισμού ήταν κακό, όχι ευλογία. Η γεωργία ήταν κατάρα, όχι ευλογία. ... Στη Γένεση 4:20-22, αν και βλέπουμε προόδους στις τέχνες του πολιτισμού, όλες αυτές αποδίδονταν στην πονηρή γενεαλογία του Κάιν. ... Η Μεσοποταμιακή γραμματεία έβλεπε την ανθρωπότητα να προοδεύει μέσω αποκαλύψεων των τεχνών του πολιτισμού από τους θεούς. Στη Γένεση, η ανθρωπότητα διαφθείρεται από την αρχική της κατάσταση αθωότητας από αυτές τις ίδιες τέχνες, όπως αντιπροσωπεύεται συγκεκριμένα από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού. [20]
Ο Πύργος της Βαβέλ
Η υποτίμηση του βαβυλωνιακού πολιτισμού — και ίσως του πολιτισμού γενικότερα — επαναλαμβάνεται στο τελευταίο επεισόδιο, την Αρχέγονη Ιστορία: ο μύθος του Πύργου της Βαβέλ στη Γένεση 11. Πέρα από την προφανή ικανοποίηση των συγγραφέων για την κατάρρευση του βαβυλωνιακού πολιτισμού, η ιστορία ακούγεται σαν μια δυστοπική προειδοποίηση κατά του αστικού πολιτισμού (υπενθυμίζοντας την αντίθεση μεταξύ του ημι-νομάδου βοσκού Άβελ και του αγρότη Κάιν, του οποίου οι απόγονοι ίδρυσαν την πρώτη πόλη). Ο Γιαχβέ ενοχλείται από το θέαμα ανδρών διαφόρων προελεύσεων να μοιράζονται την ίδια γλώσσα και να χτίζουν μια μεγάλη πόλη με «έναν πύργο του οποίου η κορυφή φτάνει στους ουρανούς». Υποψιάζεται και λέει στον εαυτό του: «Και είπε τότε ο Κυριος· “ιδού έως τώρα ένας λαός είναι αυτοί και μίαν γλώσσαν ομιλούν όλοι. Ιδού ότι ήρχισαν δι' αλαζονείαν και επίδειξιν το οικοδομικόν έργον των. Και νομίζουν ότι τώρα δεν θα τους λείψη τίποτε από όσα σκέπτονται να κάμουν. εμπρός ας καταβώμεν εκεί και ας επιφέρωμεν σύγχυσιν εις την γλώσσαν των, ώστε να μην εννοή ο ένας την γλώσσαν του άλλου”.» (Γένεση 11:6-7).
«Ο Πύργος της Βαβέλ», εξηγεί ο Gmirkin, «αναφερόταν στο ζιγκουράτ της Βαβυλώνας, έναν πολυεπίπεδο ναό αφιερωμένο στη λατρεία του Μαρντούκ, με ιερά τόσο στη βάση όσο και στην κορυφή του». [21]
Το ενδιαφέρον που έδειξε η Γένεση για την κατασκευή της Βαβυλώνας και του πύργου της ήταν παράλληλο με πολλές κλασικές αναφορές στη Βαβυλώνα. Το τεράστιο μέγεθος της πόλης της Βαβυλώνας, που ξεπερνούσε μόνο αυτό της Νινευή, προκαλούσε συχνά σχόλια. Οι περιγραφές αρχιτεκτονικών θαυμάτων ήταν συνηθισμένες στις ελληνιστικές εθνογραφίες. Αρκετές αρχαίες πηγές αναφέρονταν στα διάφορα «θαύματα» που ήταν ορατά στη Βαβυλώνα, συμπεριλαμβανομένων των τειχών, των αναχωμάτων του Ευφράτη και των γεφυρών πάνω από αυτόν, και των Κρεμαστών Κήπων. Ο Ναός του Βελ (δηλαδή ο Πύργος της Βαβέλ) αναφερόταν επίσης συχνά, και τόσο ο Ηρόδοτος όσο και ο Κτησίας τόνιζαν το μεγάλο του ύψος.
Το γεγονός ότι η πόλη της Βαβυλώνας, «η μεγαλύτερη πόλη της εποχής της», αργότερα εγκαταλείφθηκε σε ερείπια ήταν επίσης λόγος για σχόλια, και τα ερείπια του ναού του Βελ αναφέρονταν επίσης μερικές φορές. Όπως και στη Γένεση, οι κλασικές πηγές σχολίασαν το μέγεθος της Βαβυλώνας, τον εντυπωσιακό πύργο της, τα μοναδικά οικοδομικά υλικά που χρησιμοποιήθηκαν στη Βαβυλώνα και την μεταγενέστερη κατάσταση εγκατάλειψης και καταστροφής της. Η γοητεία με τις δημόσιες δομές της Βαβυλώνας στη Γένεση 11:1-9, χωρίς προηγούμενο στην υπόλοιπη Εβραϊκή Βίβλο, έχει εξαιρετικά στενή συγγένεια με την περιγραφή των θαυμάτων της Βαβυλώνας από Έλληνες και Ρωμαίους ιστορικούς, γεωγράφους και εθνογράφους. [22]
Παρά την έλλειψη αναφοράς από τις πηγές που παραθέτουν τα Βαβυλωνιακά του Βηρωσσού, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι περιελάμβανε εκτενείς αναφορές στα θαύματα της Βαβυλώνας, συμπεριλαμβανομένου του ναού του Βέλ-Μαρντούκ (του οποίου ο Βηρωσσός ήταν στην πραγματικότητα ιερέας). «Τα βασικά περιγραφικά χαρακτηριστικά της Βαβυλώνας και του πύργου της στη Γένεση θα μπορούσαν εύκολα να προέρχονται από τον Βηρωσσό». [23] Ωστόσο, «η σύγχυση των γλωσσών και η διασπορά της ανθρωπότητας από τη Βαβυλώνα μετά τον κατακλυσμό δεν είναι θέματα που βρίσκονται στις μεσοποταμιακές πηγές» και πρέπει να είναι βιβλικές καινοτομίες. [24] Οι συγγραφείς της Πεντάτευχου λογόκλεψαν τον Βηρωσσό, αλλά μόνο για να χλευάσουν τον πολιτισμό που εξυμνούσε ο Βηρωσσός.
Πόσο παράξενο, παρεμπιπτόντως, είναι που μια παράδοση που έχει εμμονή με τον μονοθεϊσμό θα θεωρούσε τη μονογλωσσία κατάρα. Αλλά όχι και τόσο παράξενο όταν καταλάβεις ότι ο εβραϊκός μονοθεϊσμός είναι στην πραγματικότητα το αντίθετο από αυτό που προσποιείται ότι είναι: είναι η μονολατρική λατρεία του ζηλιάρη θεού του Ισραήλ που προσποιείται ότι είναι ο κοσμικός Θεός που επιλέγει το Ισραήλ και μισεί τη Βαβυλώνα.
Συνεχίζεται
Ἀπό : theoccidentalobserver.net
φωτό πάνω, ἐδῶ, ἐδῶ
Ἡ Πελασγική
