...
Από το ιδεολογικό πλαίσιο της ένδειας ως ελαττώματος εμφανίστηκε η μεγάλη έννοια της τρέλας τον 18ο και 19ο αιώνα. Για πρώτη φορά στην ιστορία
, η τρέλα θα κρινόταν με τα πρότυπα της εργασιακής ηθικής.
Ένας κόσμος που διέπεται από την εργασιακή ηθική απορρίπτει όλες τις μορφές άχρηστης φύσης. Όποιος δεν μπορεί να κερδίσει τα προς το ζην παραβιάζει τα όρια της αστικής τάξης.
Όποιος δεν μπορεί να ενσωματωθεί στην ομάδα πρέπει να αποξενωθεί.
...Τον Μάιο του 2001, μια έκθεση της Wall Street Journal αποτίμησε την αγορά νευροληπτικών στα 5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, σημειώνοντας αύξηση πεντακοσίων τοις εκατό σε πέντε χρόνια. Οι συνολικές πωλήσεις νευροληπτικών στις ΗΠΑ το 2000 ήταν 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια και οι διεθνείς πωλήσεις έφτασαν τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια την ίδια χρονιά. Μόνο το νευροληπτικό Zyprexa απέφερε στην Eli Lilly κέρδη 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων το 1998.
...τα λανθασμένως ονομαζόμενα «αντιψυχωσικά» χρησιμοποιούνται ακόμη και στην κτηνιατρική. Λαμβάνοντας υπόψη ότι πολλοί άνθρωποι θέλουν να ελέγχουν τους άλλους σε φυλακές, άσυλα, ψυχιατρεία, σωφρονιστικά ιδρύματα ανηλίκων, ακόμη και στο σπίτι, η αύξηση της ζήτησης στην αγορά για αυτά τα απαίσια ναρκωτικά είναι κατανοητή.
Αυτά τα στοιχεία είναι το κλειδί για την κατανόηση της σημερινής ψυχιατρικής: ένα χημικό Γκουλάγκ.
Αυτό είναι ένα παράρτημα στο βιβλίο «Πώς να δολοφονήσετε την ψυχή του παιδιού σας » του César Tort.
Τοῦ César Tort
Ο Μεγάλος ΠεριορισμόςΟ Αριστοτέλης έλεγε ότι για να αποκτήσει κανείς μια βαθιά γνώση για κάτι, είναι απαραίτητο να γνωρίζει την ιστορία του. Για να καταλάβει τι του συνέβη, είναι απαραίτητο να γνωρίζει πώς δημιουργήθηκε το επάγγελμα. Η ακόλουθη έκθεση για το πώς δημιουργήθηκε το ψυχιατρικό επάγγελμα προέρχεται από το βιβλίο του Michel Foucault « Τρέλα και Πολιτισμός» , το οποίο θα παραφράσω.
Τρεις αιώνες πριν γεννηθώ, στην Αγγλία εμφανίστηκε το φυλλάδιο « Το Θλιβερό Βογγητό των Φτωχών» , το οποίο πρότεινε την εξορία των απόρων και τη μετακίνησή τους στις νεοανακαλυφθείσες χώρες των Ανατολικών Ινδιών. Το διάσημο Bedlam ( Bethlem Royal Hospital) για τους «ψυχοπαθείς» υπήρχε στο Λονδίνο από τον 13ο αιώνα . Τον 16ο αιώνα στέγαζε μόνο είκοσι κρατούμενους. Μέχρι τον 17ο αιώνα , όταν εμφανίστηκε το φυλλάδιο για την εξορία των φτωχών, υπήρχαν πάνω από εκατό έγκλειστοι στο Bedlam. Το 1630, ο Βασιλιάς Κάρολος Α' συγκάλεσε μια επιτροπή για την αντιμετώπιση του προβλήματος της φτώχειας και η επιτροπή θέσπισε την αστυνομική δίωξη των αλήτων, των ζητιάνων «και όλων όσων ζουν σε αδράνεια και δεν επιθυμούν να εργάζονται για λογικούς μισθούς». [1] Τον 18ο αιώνα , πολλοί άποροι άνθρωποι οδηγήθηκαν σε σωφρονιστικά ιδρύματα και πτωχοκομεία σε πόλεις όπου η εκβιομηχάνιση είχε περιθωριοποιήσει ένα μέρος του πληθυσμού. Φυλακές για τους φτωχούς ιδρύθηκαν επίσης στην ηπειρωτική Ευρώπη. Το πνεύμα του 17ου αιώνα ήταν να φέρει τάξη στον κόσμο. Μετά την εξάλειψη της λέπρας, οι μεσαιωνικές αποικίες λεπρών που είχαν μείνει άδειες γέμισαν με τους νέους λεπρούς: τους άπορους. Ο Foucault ονομάζει αυτή την περίοδο «Ο Μεγάλος Περιορισμός» και υπογραμμίζει το γεγονός ότι η έννοια της ψυχικής ασθένειας δεν υπήρχε ακόμη.
Η απομόνωση του λεπρού, ενός πραγματικά άρρωστου ατόμου, είχε εξυπηρετήσει έναν υγιεινό σκοπό στον Μεσαίωνα. Αλλά η απομόνωση των απόρων δεν είχε τέτοιο σκοπό: ήταν ένα νέο φαινόμενο. Το 1656 ήταν μια καθοριστική χρονιά σε αυτή την πολιτική καθαρισμού των «ανθρώπινων σκουπιδιών» από τους δρόμους. Στις 27 Απριλίου, ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ διέταξε την κατασκευή του Γενικού Νοσοκομείου, ενός χώρου που ήταν νοσοκομείο μόνο κατ' όνομα: κανένας γιατρός δεν προήδρευε σε αυτό. Το άρθρο 11 του βασιλικού διατάγματος καθόριζε ποιος θα φυλακιζόταν: «Από όλα τα φύλα, τους τόπους και τις ηλικίες, ανεξάρτητα από την πόλη και τη γέννησή του και σε οποιαδήποτε κατάσταση κι αν βρισκόταν, αρτιομελείς ή ανάπηροι, άρρωστοι ή αναρρώντες, ιάσιμοι ή ανίατοι...» [2] Επικεφαλής του Γενικού Νοσοκομείου διορίζονταν διευθυντές ισοβίως. Η απολυταρχική τους εξουσία ήταν μια μικρογραφία της εξουσίας του Βασιλιά Ήλιου , όπως μπορεί να διαβαστεί στα άρθρα 12 και 13 του διατάγματος:
Έχουν όλη την εξουσία της αυθεντίας, διεύθυνσης, διοίκησης, εμπορίου, αστυνομίας, δικαιοδοσίας, σωφρονιστικών ιδρυμάτων και κυρώσεων σε όλους τους φτωχούς του Παρισιού, τόσο εντός όσο και εκτός του Γενικού Νοσοκομείου. Για τον σκοπό αυτό, οι διευθυντές θα έχουν πασσάλους και κυκλώματα βασανιστηρίων, φυλακές και μπουντρούμια στο εν λόγω νοσοκομείο και στους χώρους που εξαρτώνται από αυτό, όπως κρίνουν κατάλληλο, χωρίς να μπορούν να ασκήσουν έφεση κατά των διαταγμάτων που εκδίδονται από τους διευθυντές για το εσωτερικό του εν λόγω νοσοκομείου. [3]
Αυτά τα δρακόντεια μέτρα στόχευαν στην καταστολή της επαιτείας με διατάγματα. Λίγα χρόνια μετά την ίδρυσή του, το Γενικό Νοσοκομείο στέγαζε το ένα τοις εκατό του πληθυσμού του Παρισιού. Υπήρχαν χιλιάδες γυναίκες και παιδιά στο Salpêtrière, το Bicêtre και τα άλλα κτίρια ενός «Νοσοκομείου», το οποίο ήταν μια διοικητική οντότητα που, σε συνεργασία με τις βασιλικές εξουσίες και την αστυνομία, κατέστειλε και αστυνόμευε τους περιθωριακούς.
Στις 16 Ιουνίου 1676, ένα άλλο βασιλικό διάταγμα καθιέρωσε την ίδρυση γενικών νοσοκομείων σε κάθε πόλη του βασιλείου. Φυλακές αυτού του τύπου άνοιξαν σε όλη τη Γαλλία και εκατό χρόνια αργότερα, την παραμονή της Επανάστασης, υπήρχαν σε τριάντα δύο επαρχιακές πόλεις. Το αρχιπέλαγος των φυλακών για τους φτωχούς κάλυπτε την Ευρώπη. Τα Hôpitaux Généraux στη Γαλλία, τα Workhouses στην Αγγλία και τα Zuchthaüsern στη Γερμανία φυλάκιζαν νέους σε σύγκρουση με τους γονείς τους, αλήτες, μέθυσους, λάγνους και «ανόητους». Αυτές οι φυλακές για τους φτωχούς ήταν αδιαχώριστες από τις συνηθισμένες φυλακές. Τον 18ο αιώνα, ένας Άγγλος εξεπλάγη βλέποντας, σε μία από αυτές τις φυλακές, εντελώς διαφορετικούς ανθρώπους μαζί, επειδή δεν ήξεραν πώς να τους περιορίσουν ξεχωριστά. [4] Οι λεγόμενοι αποξενωμένοι συγχέονταν με τα λογικά, αν και άπορα, άτομα, και μερικές φορές ήταν αδύνατο να διακριθεί ο ένας από τον άλλον.
Στον Μεσαίωνα, η υπερηφάνεια ήταν ένα βασικό αμάρτημα. Όταν οι τραπεζικές εργασίες άνθισαν κατά την Αναγέννηση, η απληστία λεγόταν ότι ήταν η μεγαλύτερη αμαρτία. Αλλά τον 17ο αιώνα, όταν η εργασιακή ηθική κυριάρχησε όχι μόνο στις προτεσταντικές χώρες αλλά και μεταξύ των Καθολικών, η τεμπελιά - στην πραγματικότητα: η ανεργία - ήταν η πιο διαβόητη από τις «αμαρτίες». Μια πόλη στην οποία κάθε άτομο έπρεπε να γίνει ένα γρανάζι στην κοινωνική μηχανή ήταν το μεγάλο αστικό όνειρο. Μέσα σε αυτό το όνειρο, οι ομάδες που δεν ήταν ενσωματωμένες στον μηχανισμό ήταν καταδικασμένες να φέρουν ένα στίγμα. Οι άνδρες του 17ου αιώνα είχαν αντικαταστήσει τη μεσαιωνική λέπρα με την ένδεια ως τη νέα ομάδα αποκλεισμού. Από αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο της ένδειας ως ελαττώματος εμφανίστηκε η μεγάλη έννοια της τρέλας τον 18ο και 19ο αιώνα. Για πρώτη φορά στην ιστορία, η τρέλα θα κρινόταν με τα πρότυπα της εργασιακής ηθικής. Ένας κόσμος που διέπεται από την εργασιακή ηθική απορρίπτει όλες τις μορφές άχρηστης φύσης. Όποιος δεν μπορεί να κερδίσει τα προς το ζην παραβιάζει τα όρια της αστικής τάξης. Όποιος δεν μπορεί να ενσωματωθεί στην ομάδα πρέπει να αποξενωθεί.
Το διάταγμα για τη δημιουργία του Γενικού Νοσοκομείου είναι πολύ σαφές από αυτή την άποψη: θεωρεί «την επαιτεία και την αδράνεια ως την πηγή όλων των διαταραχών». [5] Αξίζει να σημειωθεί ότι η λέξη «διαταραχή» χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα από τους ψυχιάτρους. Το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (ή DSM , η «Βίβλος» των ψυχιάτρων) χρησιμοποιεί τη λέξη «διαταραχή» αντί για «ασθένεια». Καθώς ο 17ος αιώνας σηματοδοτεί το σημείο στο οποίο αποφασίστηκε η φυλάκιση μιας ομάδας ανθρώπων, θα ήταν λάθος να πιστεύουμε ότι η τρέλα περίμενε υπομονετικά για αιώνες μέχρι να την ανακαλύψουν κάποιοι επιστήμονες και να την αντιμετωπίσουν. Ομοίως, θα ήταν λάθος να πιστεύουμε ότι υπήρξε μια αυθόρμητη μετάλλαξη κατά την οποία οι φτωχοί ξαφνικά και ανεξήγητα τρελαίνονταν.
Η φυλάκιση των θυμάτων σε μια μεγάλη πόλη ήταν ένα φαινόμενο ευρωπαϊκών διαστάσεων. Μόλις ολοκληρώθηκε ο Μεγάλος Φυλακισμός για τον οποίο μιλάει ο Foucault, οι απογραφές της εποχής για τους κρατούμενους που δεν είχαν παρανομήσει δείχνουν τον τύπο των αφοσιωμένων ανθρώπων: ηλικιωμένοι που δεν μπορούσαν να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους, επιληπτικοί που είχαν αποκηρυχθεί από τις οικογένειές τους, παραμορφωμένοι άνθρωποι, άτομα με αφροδίσια νοσήματα, ακόμη και εκείνοι που φυλακίστηκαν για τις επιστολές του βασιλιά. Η τελευταία ήταν η πιο διαδεδομένη διαδικασία φυλάκισης από τη δεκαετία του 1690 και οι αιτούντες να γράψει ο βασιλιάς μια επιστολή φυλάκισης ήταν οι στενότεροι συγγενείς των φυλακισμένων. Η πιο διάσημη περίπτωση φυλάκισης στη Βαστίλη με επιστολή φυλάκισης ήταν αυτή του Βολταίρου. Υπήρχαν περιπτώσεις λεγόμενων «αδιόρθωτων κοριτσιών» που φυλακίστηκαν. Η «απερισκεψία» ήταν μια ετικέτα που θα αντιστοιχούσε λίγο πολύ σε αυτό που τον 19ο αιώνα θα ονομαζόταν «ηθική παραφροσύνη» και η οποία σήμερα ισοδυναμεί με εφηβική αντιπολίτευση ή «προκλητικό αρνητισμό» στο σύγχρονο DSM . Θα ήθελα να το δείξω αυτό με μια περίπτωση από τον 18ο αιώνα:
Μια δεκαεξάχρονη γυναίκα, της οποίας το όνομα του συζύγου ήταν Beaudoin, υποστήριξε ανοιχτά ότι δεν θα αγαπήσει ποτέ τον άντρα της· ότι δεν υπάρχει νόμος που να την διατάζει να τον αγαπά, ότι ο καθένας είναι ελεύθερος να διαθέσει την καρδιά και το σώμα της όπως επιθυμεί, και ότι είναι ένα είδος εγκλήματος να δώσεις το ένα χωρίς το άλλο. [6]
Αν και η σύζυγος του Beaudoin θεωρούνταν ανόητη ή τρελή, αυτά τα επίθετα δεν είχαν ιατρική χροιά. Οι συμπεριφορές γίνονταν αντιληπτές υπό διαφορετικό κριτήριο και ο περιορισμός ήταν ένα ζήτημα που έπρεπε να διευθετηθεί μεταξύ των οικογενειών και της δικαστικής αρχής χωρίς ιατρική παρέμβαση. Τα άτομα που θα εκτίθονταν σε περιορισμό θεωρούνταν «ανέντιμοι», «τεμπέληδες», «διεφθαρμένοι», «μάγισσες», «ηλίθιοι», «άσωτοι», «ανάπηροι», «αλχημιστές», «ανισόρροποι», «σεξουαλικά όντα», «ακόλαστοι», «διασπορείς», «βλάσφημοι», «αχάριστος γιος», «άσωτος πατέρας», «πόρνες» και «ανόητοι». Στα αρχεία, μπορεί κανείς να διαβάσει ότι οι τύποι περιορισμού χρησιμοποιούσαν επίσης όρους όπως «πολύ κακός άνθρωπος και απατεώνας» και «απαθής λαίμαργος». Η Γαλλία έπρεπε να περιμένει μέχρι το 1785 για να παρέμβει ιατρική εντολή στον εγκλεισμό όλων αυτών των ατόμων: μια πρακτική που υλοποιήθηκε αργότερα υπό τον Philippe Pinel. Όπως έχω ήδη πει, η απομάκρυνση από τον κοινωνικό κανόνα θα προκαλούσε το μεγάλο ζήτημα της τρέλας τον 19ο αιώνα. Από αυτό το σημείο πρέπει να κατανοήσουμε τις ταξινομήσεις των Kraepelin, Bleuler και τις διάφορες εκδόσεις του DSM τον 20ό και 21ο αιώνα.
Ο Γάλλος ψυχίατρος Philippe Pinel απελευθερώνει γυναίκες από το άσυλο Salpêtrière του Παρισιού το 1795
Στον αιώνα μας, ορισμένοι ψυχίατροι λένε ανοιχτά ότι «η αυτοκτονία είναι μια εγκεφαλική διαταραχή»: μια κατάφωρα ψευδοεπιστημονική δήλωση. Τον 17ο αιώνα, οι δηλώσεις δεν ήταν ακόμη ψευδοεπιστημονικές, όπως «αυτοκτονία», ένα έγκλημα «εναντίον του θεϊκού μεγαλείου» (δηλαδή, του ιουδαιοχριστιανικού θεού). Στα αρχεία εγκλεισμού για αποτυχημένες απόπειρες αυτοκτονίας, ο τύπος που χρησιμοποιούνταν ήταν: «ήθελε να ξεφορτωθεί τον εαυτό του». Σε εκείνους που διέπρατταν αυτό το έγκλημα κατά του «Θεού» οι ψυχίατροι του 19ου αιώνα εφάρμοσαν για πρώτη φορά τα εργαλεία βασανιστηρίων: κλουβιά με ανοιχτό καπάκι για το κεφάλι και ντουλάπια που περιέκλειαν το άτομο μέχρι τον λαιμό. Η μετατροπή από μια απροκάλυπτα θρησκευτική δίκη («εναντίον του θεϊκού μεγαλείου») στον τομέα της ιατρικής (μια υποτιθέμενη «εγκεφαλική διαταραχή») ήταν σταδιακή. Αυτό που σήμερα θεωρείται βιοϊατρική ασθένεια τον 17ο και 18ο αιώνα γινόταν κατανοητό ως υπερβολική και ασεβής συμπεριφορά που έθετε σε κίνδυνο το κύρος μιας συγκεκριμένης οικογένειας.
Τον 17ο αιώνα, για πρώτη φορά στην ιστορία, άνθρωποι από πολύ διαφορετικά υπόβαθρα αναγκάστηκαν να ζήσουν κάτω από την ίδια στέγη ( φυλακή). Κανένας από τους προηγούμενους πολιτισμούς δεν είχε κάνει κάτι παρόμοιο ούτε είχε δει ομοιότητες μεταξύ τέτοιων ανθρώπων (αφροδίσια, ανόητα, βλάσφημα, αχάριστα παιδιά, μάγισσες, πόρνες κ.λπ.). Το ότι υπήρχε μια ηθικολογική κρίση πίσω από τη φυλάκιση αποκαλύπτεται από το γεγονός ότι άτομα που έπασχαν από αφροδίσια νοσήματα - τη μεγάλη μάστιγα της εποχής - φυλακίζονταν μόνο εάν κόλλαγαν την ασθένεια εκτός γάμου. Οι ενάρετες γυναίκες που μολύνονταν από τους συζύγους τους δεν διέτρεχαν τον κίνδυνο να μεταφερθούν στο Γενικό Νοσοκομείο του Παρισιού. Οι ομοφυλόφιλοι κλείνονταν σε νοσοκομεία ή κέντρα κράτησης. Κάθε άτομο που προκαλούσε δημόσιο σκάνδαλο μπορούσε να φυλακιστεί. Η οικογένεια, και πιο συγκεκριμένα η αστική οικογένεια με τις απαιτήσεις της να διατηρήσει την εμφάνισή της, έγινε ο καθοριστικός κανόνας για τον περιορισμό οποιουδήποτε από τα επαναστατημένα μέλη της. Εκείνη την εποχή ξεκίνησαν οι σκοτεινές συμμαχίες μεταξύ γονέων και ψυχιάτρων που θα οδηγούσαν στο επάγγελμα του Δρ. Amara . Η ψυχιατρική θα είχε μια εύκολη γέννηση με την κύηση μερικών αιώνων από τον Μεγάλο Περιορισμό του 17ου αιώνα. Οι απαρχές του επαγγέλματος που είναι γνωστό σήμερα ως ψυχιατρική ανάγονται σε εκείνον τον αιώνα της μισαλλοδοξίας.
Καθ' όλη τη διάρκεια του 18ου αιώνα, ο περιορισμός των μη παραβατών συνεχίστηκε και μέχρι το τέλος του αιώνα οι οίκοι περιορισμού ήταν γεμάτα «βλάσφημους». Η μεσαιωνική Ιερά Εξέταση είχε κυριαρχήσει στη νότια Γαλλία, αλλά μόλις η Ιερά Εξέταση καταργήθηκε, η κοινωνία βρήκε έναν νόμιμο τρόπο να ελέγχει τους διαφωνούντες. Υπάρχει μια γνωστή περίπτωση ενός άνδρα στο Saint-Lazare που φυλακίστηκε επειδή αρνήθηκε να γονατίσει στις πιο επίσημες στιγμές της λειτουργίας (αυτή η στρατηγική εφαρμοζόταν και έναν αιώνα νωρίτερα). Τον 17ο αιώνα, οι άπιστοι θεωρούνταν «ακόλαστοι». Ο Bonaventure Forcroy έγραψε μια βιογραφία του Απολλώνιου Τυανέως, ενός σύγχρονου του Ιησού στον οποίο αποδίδονταν θαύματα, και απέδειξε με αυτό το παράδειγμα ότι οι αφηγήσεις των Ευαγγελίων θα μπορούσαν επίσης να είναι φανταστικές. Ο Forcroy κατηγορήθηκε για «ακόλαστη συμπεριφορά» και φυλακίστηκε, επίσης στο Saint-Lazare.
Η φυλάκιση ελεύθερων στοχαστών, απόκληρων και ανεπιθύμητων ήταν ένα πολιτιστικό γεγονός που χρονολογείται από μια συγκεκριμένη στιγμή στη μακρά ιστορία της μισαλλοδοξίας στην Ευρώπη μετά την Αναγέννηση και τη Μεταρρύθμιση. Ο 17ος και ο 18ος αιώνας διαμόρφωσαν τις ψυχιατρικές αξίες του δυτικού ανθρώπου, αξίες που συνεχίζουν να καθορίζουν τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο.
Ψυχιατρική
Στα τέλη του 18ου αιώνα, η ψυχιατρική δεν υπήρχε ως ιατρική ειδικότητα. Η λέξη ψυχιατρική επινοήθηκε από τον Johann Reil το 1808. Το νέο επάγγελμα θεωρούσε δεδομένο ένα αξίωμα που είχε τις ρίζες του στην αρχαία ελληνική ιατρική. Ένα αξίωμα είναι μια πρόταση που γίνεται δεκτή χωρίς απόδειξη. Η πλατφόρμα του νέου επαγγέλματος υποθέτει την οργανική προέλευση των ψυχικών διαταραχών. Αυτό το αίτημα, ανυψωμένο σε αξίωμα, ακόμη και σε βιολογικό δόγμα, εμπόδισε την εισαγωγή της υποκειμενικότητας στη μελέτη των ψυχικών διαταραχών.
Όπως θα δούμε σε αυτή την τριλογία, η πραγματικότητα είναι διαμετρικά αντίθετη. Μόνο εισάγοντας την υποκειμενικότητα μιας ψυχής που πονάει και απορρίπτοντας την οργανική υπόθεση, είναι δυνατόν να κατανοήσουμε τους εσωτερικούς δαίμονες όσων από εμάς έχουμε βιώσει την προδοσία των γονέων. Η «αντικειμενικότητα» σε ζητήματα του εσωτερικού κόσμου ενός υποκειμένου είναι τόσο αδύνατη όσο και η αντίθετη περίπτωση: η προσέγγιση του εμπειρικού κόσμου με τον τρόπο φιλοσόφων όπως ο Πλάτωνας, ο οποίος από την ιδεαλιστική του φιλοσοφία περιφρονούσε την πρακτική μελέτη της φύσης. Αυτό το πλατωνικό λάθος κόστισε στη Δύση την ανακάλυψη της επιστημονικής μεθόδου, όπως ακριβώς το αντίποδο λάθος της αναγωγής των ανθρωπιστικών επιστημών σε επιστήμη είναι τόσο συγκεχυμένο για τον πολιτισμό μας. Είναι κατηγορηματικό λάθος να προσπαθούμε να κατανοήσουμε το ψυχολογικό τραύμα μέσω της νευροεπιστήμης, όπως ακριβώς είναι κατηγορηματικό λάθος να προσπαθούμε να κατανοήσουμε τον εμπειρικό κόσμο, ας πούμε την αστρονομία, μέσω του κοινωνικού λόγου. Οι μεταμοντέρνοι φιλόσοφοι και ψυχίατροι αντιπροσωπεύουν δύο συμμετρικές, αν και αντίθετες, προσπάθειες ακραίων ιδεολογιών. Ο πρώτος θέλει να αναγάγει την επιστήμη στις ανθρωπιστικές επιστήμες· ο δεύτερος, τις ανθρωπιστικές επιστήμες σε επιστήμη: καμία δεν σέβεται την άλλη ως ξεχωριστό και εγγενώς νόμιμο πεδίο.
Η γέννηση της σύγχρονης ψυχιατρικής συμβαίνει όταν οι περιθωριοποιημένοι εγκαταλείπουν τη δικαιοδοσία των γαλλικών και ευρωπαϊκών οίκων περιορισμού και τίθενται υπό τη φροντίδα του ιατρικού ιδρύματος. Στο επάγγελμα του 21ου αιώνα, οπλισμένο με μια σειρά από γενετική, νευρολογία και νοσολογική ταξινόμηση, είναι αδύνατο να δούμε τι είναι η ψυχιατρική στη ρίζα της. Αλλά στο Lehrbuch der Störungen des Seelenlebens (Εγχειρίδιο για τις Διαταραχές της Ψυχικής Ζωής) του Johann Christian Heinroth, που εκδόθηκε το 1818, βλέπουμε τα θεμέλια της ψυχιατρικής χωρίς το ψευδοεπιστημονικό προπέτασμα καπνού που είναι τόσο συνηθισμένο σήμερα. Ακολουθώντας την παράδοση του 17ου και 18ου αιώνα, ο Heinroth χρησιμοποίησε την έκφραση «ψυχική ασθένεια» και την όρισε ως «εγωισμό» ή «αμαρτία»: όρους που χρησιμοποίησε εναλλακτικά. Ο Heinroth όχι μόνο εξίσωσε τη χριστιανική έννοια της αμαρτίας με αυτήν της ψυχικής ασθένειας. Αν και θεωρούσε την ψυχική ασθένεια ως ηθικό ελάττωμα, η μεγάλη καινοτομία του Heinroth είναι ότι την αντιμετώπισε με ιατρικές διαδικασίες.
Πώς έκανε ο Heinroth αυτό το εννοιολογικό άλμα; Ή, ίσως αναρωτηθούμε, γιατί οι γιατροί να ανακατευθύνουν το κοπάδι των αδέσποτων προβάτων; Αυτή η τροπή των γεγονότων δεν είχε προβλεφθεί στα σχέδια των αρχιτεκτόνων του Μεγάλου Περιορισμού του 17ου αιώνα. Μόλις καταργήθηκε η Ιερά Εξέταση, ο ίδιος ο Heinroth αναρωτήθηκε ποιος θα ήταν ο νέος κοινωνικός ελεγκτής: «Θα ήταν αυτό το έργο ενός γιατρού; ή ίσως ενός κληρικού; ή ενός φιλοσόφου; ή ενός εκπαιδευτικού;» [7]
( φωτό ἀριστερά Johann Christian Heinroth )Τελικά, το έργο έπεσε στον γιατρό. Προφανώς, αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι, καθώς ο γιατρός ασχολείται άμεσα με τη σωματική διάπλαση των ανθρώπων, ήταν ευκολότερο να καλύψει τη σωματική βία στο ιατρικό επάγγελμα παρά σε άλλα επαγγέλματα. Σε μια εποχή που τα ιδανικά της Γαλλικής Επανάστασης ήταν ακόμη στον αέρα, η κοινωνία των πολιτών θα ήταν καχύποπτη απέναντι σε έναν κληρικό ή έναν φιλόσοφο που είχε δικαιοδοσία πάνω στα σώματα άλλων ανθρώπων, αλλά όχι απέναντι σε έναν γιατρό.
Για να αποδεχτούν οι άνθρωποι τον νέο ιεροεξεταστή, έπρεπε επίσης να κυριολεκτήσει την κεντρική μεταφορά του επαγγέλματος. Αρχικά, η «ψυχική ασθένεια» γινόταν κατανοητή ως μια απλή μεταφορά για αυτό που στους προηγούμενους αιώνες ονομαζόταν «άνθρωποι της παράλογης λογικής», μια πολιτική που ομαδοποιούσε τους διαφωνούντες με τους διαταραγμένους. Όταν ο γιατρός ανέλαβε την ευθύνη να καταλάβει τον ρόλο που προηγουμένως κατείχαν οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι, ο Heinroth υπέθεσε ότι ο εγωισμός και η αμαρτία που αντιμετώπιζε ήταν ιατρικές οντότητες: κάτι σαν να λέγαμε ότι οι «ιοί» που μολύνουν τους σκληρούς μας δίσκους δεν είναι μεταφορά για ανατρεπτικά προγράμματα, αλλά μικροοργανισμοί. Η κυριολεκτική μετατροπή της μεταφοράς «ψυχική ασθένεια» σε πραγματική ασθένεια δεν θα ήταν δυνατή αν ο Heinroth και άλλοι επαγγελματίες ψυχικής υγείας δεν είχαν βρει την αποδοχή της κοινωνίας. Ο 19ος αιώνας ήταν ο πιο αστικός από τους τελευταίους αιώνες, και οι κοινωνικές δυνάμεις που ώθησαν τους πλούσιους να φυλακίζουν τους ανεπιθύμητους εξακολουθούσαν να επεκτείνονται, περισσότερο από ό,τι την εποχή που γεννήθηκε ο ίδιος ο Heinroth.
Ο μόνος τρόπος για να κατανοήσουμε τον Heinroth και τη φιλοσοφία του για το σφυροκόπημα της μάγισσας είναι να την αφήσουμε να μιλήσει. Έχω δανειστεί τις ακόλουθες παραγράφους από μια μελέτη του Thomas Szasz. Η πρώτη πρόταση που παρατίθεται προέρχεται από το Medicina Psychica Politica: ένας τίτλος που καταδεικνύει τέλεια πώς, στην αρχή του, οι ψυχίατροι δεν μιλούσαν στη Νέα Ομιλία αλλά στην Παλαιά Ομιλία. Ο Heinroth έγραψε: «Είναι καθήκον του Κράτους να φροντίζει τα ψυχικά διαταραγμένα άτομα κάθε φορά που αποτελούν βάρος για την κοινότητα ή παρουσιάζουν δημόσιο κίνδυνο· και η φιλοξενία, η θεραπεία και η φροντίδα τέτοιων ατόμων είναι καθήκον της αστυνομίας». Αλλά ποιοι είναι οι «ψυχικά διαταραγμένοι»;
Αυτοί που αξίζουν λιγότερο την ελευθερία, δηλαδή οι μανιακοί , είναι αυτοί που αγαπούν περισσότερο την ελευθερία· και όσο αφήνονται μόνοι τους και στην διεστραμμένη τους δραστηριότητα, έστω και μόνο σε ένα θάλαμο του Autenreith, καμία ανάρρωση δεν είναι νοητή. [8]
Ο θάλαμος του Autenreith και η ομώνυμη μάσκα ήταν συσκευές βασανιστηρίων για τις οποίες εξηγεί τον τρόπο λειτουργίας του:
Η εμπειρία έχει δείξει ότι ο ασθενής στον σάκο κινδυνεύει με ασφυξία και να πέσει θύμα σπασμών... [Στην καρέκλα περιορισμού] ο ασθενής μπορεί να παραμείνει δεμένος στην καρέκλα για εβδομάδες ολόκληρες χωρίς να υποστεί την παραμικρή σωματική βλάβη. [Το αχλάδι είναι ένα] κομμάτι σκληρού ξύλου, με το σχήμα και τις διαστάσεις ενός μεσαίου μεγέθους αχλαδιού, έχει μια εγκάρσια ράβδο με ιμάντες που μπορούν να δεθούν στο πίσω μέρος του λαιμού του ασθενούς. Δεδομένου ότι η στοματική κοιλότητα του ασθενούς είναι λίγο πολύ γεμάτη από το όργανο, ο ασθενής προφανώς δεν μπορεί να βγάλει κανέναν ευκρινή ήχο, αλλά μπορεί ακόμα να βγάλει πνιγμένες κραυγές. [9]
Ο Heinroth διατύπωσε ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές για τον ψυχίατρο: «Πρώτον, να είσαι κύριος της κατάστασης· δεύτερον, να είσαι κύριος του ασθενούς». [10] Ο Szasz σχολιάζει ότι σε αυτές τις προτάσεις η ψυχιατρική αποκαλύπτεται για αυτό που ήταν και εξακολουθεί να είναι σήμερα: υποταγή, υποδούλωση και έλεγχος ενός ανθρώπου από έναν άλλο. Σχολιάζει επίσης ότι οι σύγχρονοι ψυχίατροι, αν και κάνουν παρόμοια πράγματα, δεν μιλούν ειλικρινά όπως έκαναν στην εποχή του Heinroth. Ωστόσο, ο Heinroth κατάλαβε νωρίς ότι στο επάγγελμά του έπρεπε να μεταμφιέζει τους θαλάμους βασανιστηρίων για κοινωνικό έλεγχο ως νοσοκομειακή δραστηριότητα, για την οποία συνέστησε: «πρέπει να αποφεύγεται κάθε εντύπωση φυλακής», μια κατάσταση που επιμένει σήμερα. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, οι σύγχρονοι ψυχίατροι έχουν αντικαταστήσει τα κάγκελα των παραθύρων με εξωτερικά παντζούρια: αισθητικά αλλά άκαμπτα μεταλλικά πηχάκια που λειτουργούν ως κάγκελα φυλακής. Η πρόσοψη των ψυχιατρικών κήπων του αιώνα μας ακολουθεί τα πρότυπα του 19ου αιώνα . Σχετικά με το τι συμβαίνει πίσω από την πρόσοψη, σύμφωνα με τον Heinroth:
Το κτίριο θα πρέπει να διαθέτει ειδικό τμήμα λουτρών, με κάθε είδους μπανιέρες, ψεκασμούς, ντους και δοχεία βύθισης. Πρέπει επίσης να διαθέτει ειδικό δωμάτιο σωφρονισμού και τιμωρίας με όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένης μιας κούνιας Cox (ή, καλύτερα, περιστρεφόμενης μηχανής), ενός σφονδύλου Reils, τροχαλιών, καρέκλας τιμωρίας, κελί Langermann, κ.λπ. [11]
Ακολουθούν περαιτέρω λόγια αυτού του γιατρού που έζησε έναν αιώνα πριν ο Orwell γράψει το "1984". Σύμφωνα με τον Heinroth, ο ψυχίατρος
εμφανίζεται στον ασθενή ως βοηθός και σωτήρας, ως πατέρας και ευεργέτης, ως συμπονετικός φίλος, ως φιλικός δάσκαλος, αλλά και ως κριτής που ζυγίζει τα στοιχεία, κρίνει και εκτελεί την ποινή· ταυτόχρονα φαίνεται να είναι ο ορατός Θεός στον ασθενή. [12]
Ο Heinroth μοιάζει με υβρίδιο μεταξύ του Οργουελιανού O’Brien και ενός σύγχρονου ανθρώπου της εποχής του: του Sade. Το γεγονός ότι ορισμένοι ψυχίατροι βλέπουν στον Heinroth έναν από τους θεμελιωτές της σύγχρονης ψυχιατρικής και πρόδρομο του Eugen Bleuler μιλάει από μόνο του και δεν χρειάζεται περαιτέρω σχολιασμό.
Ένα επάγγελμα γεννιέται
Χάρη στον Heinroth και άλλους απολογητές της ιατρικής βίας, στα μέσα του 19ου αιώνα η μεταφορά «ψυχική ασθένεια» αναγνωρίστηκε ως πραγματική ασθένεια. Στην Αγγλία, το κοινοβούλιο παραχώρησε στην ιατρική αδελφότητα το αποκλειστικό δικαίωμα να θεραπεύει τη νεοανακαλυφθείσα ασθένεια. Εμφανίστηκαν τα πρώτα περιοδικά που ειδικεύονταν στην ψυχιατρική. Το American Journal of Psychiatry , αρχικά ονομαζόμενο American Journal of Insanity , του οποίου το πρώτο τεύχος εμφανίστηκε το 1844, δημοσίευε από την έναρξή του δεδομένα που τώρα είναι γνωστό ότι είναι απατηλά. [13] Καθ' όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα , αμέτρητες «απερίσκεπτες» γυναίκες όπως η Hersilie Rouy και η Julie La Roche φυλακίστηκαν από τους πατέρες και τους συζύγους τους. Και οι ψυχίατροι αντιστάθηκαν στις προσπάθειες επιθεώρησης των «ασύλων» τους, όπως ονομάζονταν τότε, επειδή αυτό παρενέβαινε στην ιατρική αυτονομία. Πολλοί γιατροί προσπάθησαν να καταλάβουν σημαντικές θέσεις στα άσυλα.
Το σύγχρονο ψυχιατρικό επάγγελμα γεννήθηκε.
Τον 20ό αιώνα, το ψυχιατρικό επάγγελμα εδραίωσε την ισχύ και το κύρος του στην κοινωνία. Αναπτύχθηκε μια ορολογία που θύμιζε προπέτασμα καπνού και, για τον απλό άνθρωπο, έγινε αδύνατο να δει την ψυχιατρική στην γυμνή της απλότητα. Σαδιστές όπως ο Heinroth έγιναν «ψυχίατροι», τα βασανιστήρια τους έγιναν «θεραπείες», οι κοινωνικά απόκληροι έγιναν «ασθενείς», τα ψυχιατρικά άσυλα έγιναν «νοσοκομεία» και η άνοια praecox έγινε «σχιζοφρένεια». Πριν από τη δημιουργία της Νέας Γλώσσας, τα άσυλα ονομάζονταν σωστά Πτωχοκομεία. Πριν από τον σχεδιασμό των φαρμάκων για την πρόκληση βασανιστικών ψυχικών καταστάσεων, ο Emil Kraepelin και ο Bleuler χρησιμοποιούσαν άλλες μεθόδους υποδούλωσης. Το 1911, ο τελευταίος πειραματίστηκε με ένα ιδιαίτερα αποκρουστικό φάρμακο που προκαλούσε αιματηρό εμετό, αλλά τουλάχιστον ο Bleuler ομολόγησε με μια ειλικρίνεια που δεν παρατηρείται πλέον στην ψυχιατρική σήμερα: «Η συμπεριφορά του βελτιώνεται. Από ηθικής άποψης δεν μπορώ να συστήσω αυτή τη μέθοδο». [14] Ομοίως, το 1913 ο Kraepelin συνήθιζε να κάνει ενέσεις πυρετού νατρίου στους ασθενείς του, οι οποίοι γίνονταν πιο πειθήνιοι και υπάκουαν στις εντολές των γιατρών. [15]
Αλλά η μεγάλη επανάσταση στη σύγχρονη ψυχιατρική ήρθε τη δεκαετία του 1930. Προηγουμένως, ο Heinroth και οι συνάδελφοί του είχαν επιτεθεί στα σώματα των ανθρώπων με τα όργανά τους για να τα ελέγξουν. Τη δεκαετία του 1930 η επίθεση στο σώμα εγκαταλείφθηκε υπέρ μιας πιο αποτελεσματικής μεθόδου: της άμεσης επίθεσης στον εγκέφαλο. Εισήχθησαν το σοκ Metrazol, το σοκ ινσουλίνης και το ηλεκτροσόκ, γνωρίζοντας ότι σκότωναν τα εγκεφαλικά κύτταρα.
Η πεντυλενοτετραζόλη (γνωστή εμπορικά ως Metrazol στη Βόρεια Αμερική και Cardiazole στην Ευρώπη) προκαλεί μια τεράστια αντίδραση στα θύματα. Υπέστησαν τόσο βίαιες επιθέσεις που συχνά έσπαγαν δόντια, οστά και νωτιαίο μυελό. Το σοκ του Metrazol ήταν τόσο καταστροφικό για τον εγκέφαλο που, μόλις υποχωρούσε, κάποιοι υπέφεραν από οπισθοδρομικές καταστάσεις και συμπεριφέρονταν σαν μωρά. Έπαιζαν με τα κόπρανά τους, αυνανίζονταν και ήθελαν από τις νοσοκόμες να τους αγκαλιάσουν. Όταν ανάρρωσαν, προσευχήθηκαν «στο όνομα της ανθρωπότητας» να μην τους ξανακάνουν ένεση Metrazol - ένα φάρμακο που υπέφερε ακόμη και τους πιο σκληρούς στρατιωτικούς. Αλλά το 1939 η χρήση του Metrazol ήταν συνηθισμένη στα περισσότερα νοσοκομεία των ΗΠΑ, πράγμα που σήμαινε ότι εκείνη την εποχή ορισμένοι κρατούμενοι λάμβαναν συχνά πολλαπλές ενέσεις.
Οι New York Times , το Harper’s , το Time , ακόμη και το Reader’s Digest, ενώθηκαν με την χορωδία των επαίνων για μια παρόμοια ψυχιατρική θεραπεία: το ινσουλινικό σοκ, το οποίο προκαλούσε επίσης τρομακτικούς σπασμούς. Ένας αρθρογράφος των Time έγραψε ότι καθώς ο ασθενής πέφτει σε κώμα «φωνάζει και μουγκρίζει, δίνει ελεύθερη διέξοδο στους κρυμμένους φόβους και τις εμμονές του, ανοίγει διάπλατα το μυαλό του σε ψυχιάτρους που ακούνε». Ιδιοτελείς επαγγελματίες ερμήνευσαν τα παράπονα των θυμάτων υπέρ των συναδέλφων τους. Σε μια συνάντηση της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, ο Roy Grinker ερμήνευσε ψυχαναλυτικά το μυαλό του ασθενούς δηλώνοντας ότι «βιώνει τη θεραπεία ως μια σαδιστική επίθεση τιμωρίας που ικανοποιεί το ασυνείδητο αίσθημα ενοχής του». [16] Ο Robert Whitaker, συγγραφέας μιας πολύ ευανάγνωστης κριτικής της αμερικανικής ψυχιατρικής, περιγράφει αυτήν την εποχή, τα πρώτα πενήντα χρόνια του 20ού αιώνα , ως «την πιο σκοτεινή» στην ιστορία της ψυχιατρικής.
Το 1935 σηματοδότησε τη γέννηση της λοβοτομής. Ο Egas Moniz, Πορτογάλος ψυχίατρος, είχε ξεκινήσει τα πειράματά του χρησιμοποιώντας αλκοόλ για να καταστρέψει τον εγκεφαλικό ιστό στους μετωπιαίους λοβούς, αλλά άλλαξε τη μέθοδο κόβοντάς τον απευθείας με νυστέρι. Το πρώτο του πειραματόζωο ήταν μια πόρνη και τρεις μήνες αργότερα είχε λοβοτομήσει είκοσι άτομα, τολμώντας να κόψει όλο και περισσότερο εγκεφαλικό ιστό από τα θύματά του. Σύμφωνα με τον Moniz, «για να θεραπεύσουμε αυτούς τους ασθενείς πρέπει να καταστρέψουμε τις λίγο-πολύ σταθερές διατάξεις των κυτταρικών συνδέσεων που υπάρχουν στον εγκέφαλο». [17] Το έργο του Moniz οδήγησε σε μια έκρηξη λοβοτομών στη Δύση, ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία, τη Ρουμανία, τη Βραζιλία, την Κούβα και τέλος στο Μεξικό.
Το 1941, ο νευροχειρουργός Walter Freeman αποκάλεσε αυτή την πρακτική «θεραπευτική που βλάπτει τον εγκέφαλο». [18] Τουλάχιστον, είναι προς τιμήν του Freeman ότι δεν εκφράστηκε στη Νέα Γλώσσα, αλλά στη lingua franca του Heinroth: αναγνώρισε ότι η λοβοτομή βλάπτει τον εγκέφαλο. Αλλά εκείνη τη δεκαετία η Σουηδική Ακαδημία απένειμε στον Moniz το Νόμπελ Ιατρικής και τα μέσα ενημέρωσης ενθουσιάστηκαν με τη νέα θεραπεία, συμπεριλαμβανομένων των The New York Times , Time και Newsweek . Ένα κύριο άρθρο των New York Times γιόρτασε την επιτυχία με τους ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε λοβοτομή: «Οι επίδοξοι αυτοκτονούντες βρήκαν τη ζωή αποδεκτή». [19] Με αυτή την κοινωνική υποστήριξη, δεκάδες χιλιάδες λοβοτομές πραγματοποιήθηκαν στις δεκαετίες του 1940 και του 1950. Φοιτητές κολεγίου με συναισθηματικά προβλήματα, ακόμη και επαναστατικά παιδιά, θεωρούνταν ιδανικοί υποψήφιοι για τη λοβοτομή του Freeman.
Ο Walter Freeman τη στιγμή που έκοβε τον υγιή εγκέφαλο ενός από τα θύματά του. Σημειώστε πώς αυτό γινόταν ανοιχτά, με μαθητές να μαθαίνουν από τον λοβοτόμο.
Στο βιβλίο του Mad en America, ο Whitaker αναφέρει τις επιπτώσεις αυτής της ριζοσπαστικής επέμβασης. Μια γυναίκα που είχε υποβληθεί σε λοβοτομή περιγράφηκε ως «χοντρή, ανόητη και χαμογελαστή». Αν και ήταν της ίδιας καταγωγής, μια άλλη γυναίκα που υπέστη την επέμβαση αφόδευε σε έναν κάδο απορριμμάτων. Οι ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε λοβοτομή έπαιρναν φαγητό από το πιάτο του διπλανού τους ή έκαναν εμετό στη σούπα τους και συνέχιζαν να τρώνε. Κάποιοι δεν σηκώνονταν από το κρεβάτι εκτός αν τους το διέταζε κάποιο μέλος της οικογένειάς τους, και ήταν σύνηθες να ουρούν εκεί. Άλλοι απλώς κοίταζαν έξω από το παράθυρο. Όσοι εργάζονταν πριν από την επέμβαση δεν μπορούσαν πιά να βγάλουν τα προς το ζην. Ήταν δυνατό να τους προσβάλλουν και να τους πάρουν ένα χαμόγελο ως απάντηση. Κάποιοι αναφέρθηκαν στη λοβοτομή ως «χειρουργικά προκλητή παιδική ηλικία» και μπορείτε να φανταστείτε το βάρος που επωμίζονταν οι οικογένειες να τους στηρίξουν. Αλλά ο Freeman και ο βοηθός του Watts είχαν μια πιο θετική άποψη. Έγραψαν ότι ο ασθενής που είχε υποβληθεί σε λοβοτομή θα μπορούσε να θεωρηθεί «κατοικίδιο ζώο». [20] Οι αναφορές σε επιστημονικά περιοδικά παρουσίασαν επίσης τα πράγματα σε ένα ευνοϊκό φως για το ιατρικό επάγγελμα. Η γλώσσα της επιστήμης προορίζεται να είναι ουδέτερη, απολιτική και χωρίς συναισθήματα. Δεν κάνει αξιολογικές κρίσεις: ακριβώς το αντίθετο από αυτό που κάνω εγώ. Στην επαγγελματική βιβλιογραφία, όπου αφθονούν τα γραφήματα και οι αριθμοί, είναι εύκολο να γράφεις άρθρα στα οποία η τραγωδία που άφησαν πίσω τους με αυτούς κατά το ήμισυ φυτά ανθρώπους δεν θεωρήθηκε έγκλημα.
Οι «θεραπευτικές για την εγκεφαλική βλάβη» των Moniz και Freeman έχασαν την ορμή τους στις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Σήμερα είναι δύσκολο να γνωρίζουμε πόσες λοβοτομές πραγματοποιούνται στον κόσμο κάθε χρόνο. Σύμφωνα με ένα άρθρο υπεράσπισης της λοβοτομής που δημοσιεύτηκε στο Psychology Today (Μάρτιος/Απρίλιος 1992), στις αρχές αυτής της δεκαετίας υπήρχαν τουλάχιστον 200-300 ανοιχτά δηλωμένες «ψυχοχειρουργικές επεμβάσεις» ( λοβοτομές) κάθε χρόνο. Στον αιώνα μας, ορισμένοι γιατροί συνεχίζουν να προωθούν την «ψυχοχειρουργική» για σοβαρά συναισθηματικά προβλήματα και σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ έχουν συσταθεί ειδικά συμβούλια για να εξετάσουν όλες τις προτάσεις για τέτοιες επεμβάσεις. [21] Ωστόσο, αν και η λοβοτομή έχει περιέλθει σε σχετική αχρηστία, το ηλεκτροσόκ (ECT ή ηλεκτροσπασμοθεραπεία στη Νέα Γλώσσα) παραμένει μια κοινή ψυχιατρική πρακτική σήμερα.
Αναπτύχθηκε το 1938, εμπνευσμένο από ένα σφαγείο στη Ρώμη όπου οι χοίροι δεχόντουσαν ηλεκτροσόκ για να διευκολυνθεί το κόψιμο του λαιμού τους. Ένας ψυχίατρος, ο Ugo Cerletti, είχε πειραματιστεί με ηλεκτροσόκ σε σκύλους, τοποθετώντας ηλεκτρόδια στο ρύγχος και τον πρωκτό του σκύλου. Τα μισά από τα ζώα πέθαναν από καρδιακή ανακοπή. Αφού είδε τους ηλεκτροπληξιασμένους χοίρους, ο Cerletti αποφάσισε να το χρησιμοποιήσει σε ανθρώπους. Το πρώτο πειραματόζωο του Cerletti ήταν ένας άστεγος που περιπλανιόταν στον σιδηροδρομικό σταθμό της Ρώμης. Λίγο αργότερα, το 1940, η θεραπεία με ηλεκτροσόκ έγινε δεκτή στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ο Manfred Sakel, ο οποίος εισήγαγε το ινσουλινικό σοκ στην ιατρική πρακτική, συνέκρινε την τεχνική του με το ηλεκτροσόκ και σχολίασε το τελευταίο «όσο ισχυρότερη είναι η αμνησία, τόσο πιο σοβαρή πρέπει να είναι η υποκείμενη βλάβη των εγκεφαλικών κυττάρων». [22] Αυτή ήταν μια άλλη μορφή της «θεραπευτικής που βλάπτει τον εγκέφαλο» των Moniz και Freeman. Αν και οι ψυχίατροι αναγνώρισαν όλα αυτά στα ημερολόγιά τους, ήταν πιο προσεκτικοί στις δημόσιες δηλώσεις τους. Παρουσίασαν την «ηλεκτροσπασμοθεραπεία» ως μια ακίνδυνη θεραπεία και είπαν ότι η απώλεια μνήμης ήταν προσωρινή. Τα μέσα ενημέρωσης θεώρησαν την προπαγάνδα ως ειλικρινή επιστήμη και μέχρι το 1946 τα μισά κρεβάτια στα αμερικανικά νοσοκομεία ήταν κατειλημμένα από ψυχιατρικούς ασθενείς, μερικοί από τους οποίους είχαν υποβληθεί σε τέτοια θεραπεία. Δύο χρόνια αργότερα, ο Albert Deutsch δημοσίευσε το βιβλίο «Η Ντροπή των Πολιτειών» και ένα άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Life με συγκλονιστικές φωτογραφίες μιας πραγματικότητας που ο αμερικανικός λαός δεν γνώριζε: τι συνέβαινε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης που ονομάζονταν ψυχιατρικά ιδρύματα.
Ενώ οι εικόνες συνέβαλαν στη μεταρρύθμιση των δημόσιων θεσμών στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο 20ός αιώνας γνώρισε δύο άλλες ψυχιατρικές επαναστάσεις. Η μία ήταν η κοινοπραξία μεταξύ ψυχιάτρων και πολυεθνικών φαρμακευτικών εταιρειών και η άλλη, η εφεύρεση των χημικών λοβοτομών τη δεκαετία του 1950. Η χειρουργική λοβοτομή έπεσε σε σχετική αχρηστία υπέρ της χρήσης νευροληπτικών: μιας πιο ανεπαίσθητης μορφής κοινωνικού ελέγχου.
Από τα φυτοφάρμακα μέχρι τα αντιψυχωσικά
Ο Μάιος του 1954 είναι μια αξέχαστη ημερομηνία για τους ψυχιάτρους.
Για πρώτη φορά ένα νευροληπτικό (γνωστό ως «
αντιψυχωσικό»),
η χλωροπρομαζίνη, με εμπορική ονομασία Thorazine στις Ηνωμένες Πολιτείες και Largactil σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, κυκλοφόρησε στην αγορά, φέρνοντας επανάσταση στη θεραπεία στον κλάδο. Η πρώτη γενιά φαινοθειαζινών από τις οποίες προέκυψε
η χλωροπρομαζίνη είχε χρησιμοποιηθεί για φυτοφάρμακα στη γεωργία. Επιπλέον, ήταν γνωστό ότι
τα πειράματα προκαλούσαν καταληψία σε ζώα. Το νευροληπτικό ήταν
μια χημική ουσία που σχεδιάστηκε σκόπιμα ως νευροτοξίνη, αλλά εκατομμύρια συνταγές για τη θοραζίνη γράφτηκαν στις ΗΠΑ.
Υπό την επίδραση της χλωροπρομαζίνης, οι ασθενείς μπορούσαν πλέον να «κινούνται σαν μαριονέτες» και ο πρώτος ψυχίατρος που πειραματίστηκε στις ΗΠΑ με αυτό το νευροληπτικό είπε ότι «
μπορεί να αποδειχθεί φαρμακολογικό υποκατάστατο της λοβοτομής».
[23] Η εκστρατεία για την πώληση της θοραζίνης στην αμερικανική κοινωνία ήταν τόσο έντονη που ακόμη και οι επαγγελματίες αποκαλούσαν τους προπαγανδιστές της εταιρείας που τα κατασκεύαζε «
στρατεύματα εφόδου θοραζίνης».
[24]Αυτή ήταν η πρώτη μαζική απόπειρα δημοσίων σχέσεων από μια φαρμακευτική εταιρεία σε μια μέχρι τότε πολύ μικρή αγορά: την ψυχιατρική των ιδρυμάτων. Κατά τον πρώτο χρόνο κυκλοφορίας του φαρμάκου, η Smith, Klein & French έβγαλε 75 εκατομμύρια δολάρια από αυτό. Τα υπόλοιπα, όπως λένε, είναι ιστορία. [25]
Το 1955, το περιοδικό Time αποκάλεσε τους επαγγελματίες που αντιτάχθηκαν στη χλωροπρομαζίνη «επικριτές του πύργου ελεφαντόδοντου». Ο Gregory Zilboorg, ο ίδιος ψυχίατρος που έτρεφε σε μεγάλη εκτίμηση τους συγγραφείς του μεσαιωνικού Malleus Maleficarum , είπε ότι το κοινό παραπλανιόταν και ότι το φάρμακο χρησίμευε μόνο για τον έλεγχο του ασθενούς. Ένας άλλος γιατρός ύψωσε τη φωνή του και είπε ότι η χλωροπρομαζίνη ήταν πιο επικίνδυνη από την ηρωίνη και την κοκαΐνη. Αλλά η δημοσιότητα μείωσε κάθε εσωτερική διαφωνία. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960 είχαν γραφτεί περισσότερα από δέκα χιλιάδες ιατρικά άρθρα για τη χλωροπρομαζίνη. Οι τηλεοπτικές καμπάνιες παρέλειψαν οποιαδήποτε αναφορά στις παρκινσονικές επιδράσεις του φαρμάκου και τα περιοδικά έλαβαν σημαντικά ποσά εάν διαφήμιζαν το θαυματουργό χάπι στα κύρια άρθρα τους. Τα Time , Fortune και The New York Times ήταν μεταξύ αυτών των πόρνων για τις φαρμακευτικές εταιρείες. Η χρήση νευροληπτικών σύντομα θεωρήθηκε αιχμή μεταξύ των ψυχιατρικών θεραπειών, υπερισχύοντας των κωμάτων που προκαλούνται από ινσουλίνη, του ηλεκτροσόκ και της λοβοτομής.
Τη δεκαετία του 1960, ολοκληρώθηκε η επανάσταση αυτής της θαυματουργής αλχημείας από τα φυτοφάρμακα στα αντιψυχωσικά και το μήνυμα εμφυτεύτηκε στην κοινή γνώμη ότι αυτά ήταν «αντιψυχωσικά» φάρμακα: μια ιδέα που επιμένει μέχρι σήμερα. Μέχρι το 1970, είχαν γραφτεί δεκαεννέα εκατομμύρια συνταγές για νευροληπτικά, και όχι μόνο για άτομα που βρίσκονταν σε δύσκολη θέση. Μερικοί ανήλικοι παραβάτες και επαναστατικοί έφηβοι στους οποίους χορηγήθηκε το νευροληπτικό το ονόμασαν «χυμό ζόμπι», αλλά οι επαγγελματίες αντέτειναν εισάγοντας τον ευφημισμό «μεγάλα ηρεμιστικά». Στην περίπτωση των παιδιών και των εφήβων, μια μελέτη έδειξε ότι μεταξύ 1987 και 1996 ο αριθμός των παιδιών που έλαβαν το φάρμακο είχε διπλασιαστεί. Μεταξύ 1996 και 2000 ο αριθμός πολλαπλασιάστηκε σε ένα στα πενήντα παιδιά, αν και η πιο σημαντική ηλικιακή ομάδα ήταν 5-9 ετών. [26] Η προπαγάνδα μέσω της οποίας οι πολυεθνικές φαρμακευτικές εταιρείες κάνουν πλύση εγκεφάλου στην κοινωνία των πολιτών ότι πρέπει να λαμβάνουν αυτές τις νευροτοξίνες πραγματοποιείται μέσω εκπαιδευτικών εκστρατειών σε επισκέπτες υγείας, σχολικούς συμβούλους και γονείς.
Ο Joe Sharkey, οικονομικός δημοσιογράφος και συγγραφέας του βιβλίου Bedlam: Greed, Profiteering and Fraud in a Mental Health System Gone Crazy , ανέφερε ότι στα τέλη της δεκαετίας του 1980, το 25% των εσόδων που καταβάλλονταν από την ασφάλιση υγείας κατέληγε στις τσέπες των εργαζομένων στην ψυχική υγεία, κυρίως λόγω της ψυχιατρικής θεραπείας αυτών των άτακτων εφήβων. [27] Επιπλέον, από τη δεκαετία του 1970, αυτοί οι επαγγελματίες συνήψαν μια ανοιχτή συνεργασία με φαρμακευτικές εταιρείες. Η κοινοπραξία μεταξύ ψυχιάτρων και των Big Pharma είναι τόσο κραυγαλέα που όλα τα ψυχιατρικά συνέδρια χρηματοδοτούνται από αυτές τις εταιρείες, και σε ορισμένα ιατρικά κέντρα, όλες οι εργαστηριακές έρευνες χρηματοδοτούνται επίσης από πολυεθνικές. Αυτές οι εταιρείες χρηματοδοτούν επίσης ψυχιατρικά περιοδικά. Επιπλέον, μια μελέτη 800 άρθρων από μερικά από τα πιο έγκριτα μη ψυχιατρικά επιστημονικά περιοδικά ( Science , Nature , Lancet , The New England Journal of Medicine και Proceedings of the National Academy of Medicine ) διαπίστωσε ότι το 34% των συγγραφέων είχαν οικονομικά συμφέροντα με τις Big Pharma. Η φαρμακευτική βιομηχανία είναι ο μεγαλύτερος χρηματοδότης της ψυχιατρικής έρευνας στις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας σε πανεπιστήμια και ιατρικές σχολές. Υπολογίζεται ότι μόνο το 1994 δαπάνησε 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε ακαδημαϊκή έρευνα. [28] Ορισμένοι επικριτές έχουν χρησιμοποιήσει την έκφραση «Πωλείται η ακαδημαϊκή ιατρική;» για να περιγράψουν αυτήν την κατάσταση.
Αυτό είναι θεμελιώδες για να κατανοήσουμε γιατί λέω ότι οι ψυχίατροι, παρά τα άψογα ιατρικά τους διαπιστευτήρια, διαδίδουν ψευδοεπιστήμη. Η χορηγία που παρέχεται από αυτές τις εταιρείες μεταφράζεται σε μια βιολογική, φιλοφαρμακευτική προκατάληψη στην έρευνα. Οι συντάκτες εξειδικευμένων περιοδικών είναι πολύ επιφυλακτικοί ως προς τη δημοσίευση άρθρων από επαγγελματίες που επικρίνουν τη βιολογική ψυχιατρική, ειδικά αν αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα των ψυχοτρόπων φαρμάκων ή αν αναφέρουν τις τρομερές επιπτώσεις αυτών των φαρμάκων, όπως η όψιμη δυσκινησία και η δυστονία που προκαλούνται από τα λεγόμενα «αντιψυχωσικά»: συμπτώματα που οι γιατροί ευφημιστικά αποκαλούν «εξωπυραμιδικά συμπτώματα». Οι φαρμακευτικές εταιρείες δαπανούν τεράστια ποσά σε διαφημίσεις σε επαγγελματικά περιοδικά και οι συντάκτες δεν είναι πρόθυμοι να προσβάλουν τους χορηγούς τους με άρθρα που εκθέτουν την επιδημία της όψιμης δυσκινησίας που προκαλείται από φάρμακα, υπό την απειλή της απόσυρσης της διαφήμισης από τις εταιρείες. Η οικονομική εξάρτηση των περιοδικών από αυτές τις εταιρείες οδηγεί όχι μόνο σε διακριτική ευχέρεια, αλλά πολλοί συγγραφείς καταφεύγουν στην αυτολογοκρισία. Όπως λένε ορισμένοι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, η φαρμακευτική βιομηχανία κατέχει τα δεδομένα που λαμβάνονται στις κλινικές δοκιμές που επιδοτεί και αποφασίζει ποιες μελέτες πρέπει να δημοσιευτούν. Επιλέγει τους συγγραφείς, γράφει τα άρθρα, ακόμη και τις κριτικές για να ερμηνεύσει τα δεδομένα. [29]
Από την άλλη πλευρά, είναι φυσικό οι νέοι επαγγελματίες της ιατρικής έρευνας να επιλέγουν τον πιο πολλά υποσχόμενο τομέα: αυτόν που χρηματοδοτείται γενναιόδωρα από φαρμακευτικές εταιρείες. Εκεί βρίσκεται η χρηματοδότηση για την καριέρα τους. Υπάρχει ένα ολόκληρο βιβλίο για το θέμα, με τίτλο Συνταγή γιά Κέρδη : Πώς η φαρμακευτική βιομηχανία χρηματοδότησε τον άθλιο γάμο μεταξύ επιστήμης και επιχειρήσεων της Linda Marsa, και αυτή η τάση είναι πολύ πιο εμφανής στην ψυχιατρική. Υπάρχουν λιγότερες εγγυήσεις για την επιστημονική ακρίβεια σε ένα ψυχιατρικό περιοδικό από ό,τι σε άλλα εξειδικευμένα περιοδικά. Το επάγγελμα δεν ακούει πλέον, όπως στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, ότι οι κακοποιητικοί γονείς τρελαίνουν τα παιδιά τους. Τα οικονομικά συμφέροντα στην απόκρυψη αυτής της πραγματικότητας είναι τεράστια.
Για παράδειγμα, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ένας αναλυτής της φαρμακευτικής αγοράς ισχυρίστηκε ότι η αγορά νευροληπτικών, αξίας 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, θα μπορούσε να αυξηθεί στα 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Τον Μάιο του 2001, μια έκθεση της Wall Street Journal αποτίμησε την αγορά νευροληπτικών στα 5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, σημειώνοντας αύξηση πεντακοσίων τοις εκατό σε πέντε χρόνια. Οι συνολικές πωλήσεις νευροληπτικών στις ΗΠΑ το 2000 ήταν 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια και οι διεθνείς πωλήσεις έφτασαν τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια την ίδια χρονιά. Μόνο το νευροληπτικό Zyprexa απέφερε στην Eli Lilly κέρδη 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων το 1998. Το 1999/2000, οι Ηνωμένες Πολιτείες ηγήθηκαν της κατανάλωσης νευροληπτικών στη Δύση με 65%, ακολουθούμενες από την Ευρώπη με 22% και τη Λατινική Αμερική με 2,5% (χωρίς να υπολογίζονται η Ρωσία, η Ασία ή η Αφρική). Όπως έχω πει, τα λανθασμένα ονομαζόμενα «αντιψυχωσικά» χρησιμοποιούνται ακόμη και στην κτηνιατρική. Λαμβάνοντας υπόψη ότι πολλοί άνθρωποι θέλουν να ελέγχουν τους άλλους σε φυλακές, άσυλα, ψυχιατρεία, σωφρονιστικά ιδρύματα ανηλίκων, ακόμη και στο σπίτι, η αύξηση της ζήτησης στην αγορά για αυτά τα απαίσια ναρκωτικά είναι κατανοητή. [30]
Αυτά τα στοιχεία είναι το κλειδί για την κατανόηση της σημερινής ψυχιατρικής: ένα χημικό Γκουλάγκ.
Ο αιώνας μας
Απέναντι σε μια επιχείρηση πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχει εξαγόρασει διακριτικά γιατρούς, πανεπιστήμια και μέσα ενημέρωσης, η κοινωνία των πολιτών δεν μπορεί να δει τι συμβαίνει. Όπως ακριβώς στην εποχή του Heinroth οι πολιτικές δράσεις ήταν καλυμμένες με ιατρικά ενδύματα όταν τα ιδανικά της Γαλλικής Επανάστασης ήταν στον αέρα, μετά την εξέγερση της δεκαετίας του 1960 η ψυχιατρική αντέδρασε καλύπτοντας όλο και περισσότερο τον εαυτό της με το ένδυμα της σκληρής επιστήμης, το παράδειγμα της εποχής μας. Το 1999, ο καθηγητής Leonard Duhl του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια όρισε την ψυχική ασθένεια και τη φτώχεια όπως έκαναν οι ιδεολόγοι του 17ου αιώνα του Μεγάλου Περιορισμού: «η αδυναμία να ελέγχει κανείς γεγονότα που επηρεάζουν τη ζωή του». [31]
Η εδραίωση και η επέκταση της ψυχιατρικής ισχύος συνεχίζεται και στον 21ο αιώνα . Η δεκαπλάσια αύξηση της χρήσης νευροληπτικών σε ανηλίκους από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έως τα πρώτα πέντε χρόνια του νέου αιώνα, με τον διαφημιστικό ισχυρισμό ότι «διατρέχουν κίνδυνο», δείχνει τον κυνισμό αυτού του μάρκετινγκ.
Ο Heinroth ήταν ένας μεγάλος οραματιστής. Προέβλεψε ότι τα ναρκωτικά θα μπορούσαν να είναι οι φυλακές του μέλλοντος. Αν και τα νευροληπτικά δεν είχαν παρασκευαστεί, ο Heinroth μιλούσε ήδη για «φαρμακευτικά μέσα περιορισμού» και «περιοριστικά χειρουργικά μέσα», προβλέποντας τη λοβοτομή που θα ανέπτυσσε ο Moniz έναν αιώνα αργότερα. Δεδομένου ότι οι κατευθυντήριες γραμμές που θα καθόριζαν την πολιτική των ψυχιάτρων δημοσιεύθηκαν τον 19ο αιώνα , η επέκταση ενός χημικού Γκουλάγκ σήμαινε μια μετατόπιση από τη μακροχρόνια ακούσια νοσηλεία στη μακροχρόνια εκούσια (ή ακούσια) εξάρτηση από τα ναρκωτικά. Οι ψυχίατροι, φυσικά, θα έθεταν τα πράγματα διαφορετικά. Λένε ότι στη θεραπεία των ψυχικών ασθενειών η πιο αξιοσημείωτη εξέλιξη του 20ού αιώνα ήταν η δυνατότητα σύνθεσης αυτών των ουσιών σε εργαστήρια. Αλλά αυτός είναι ένας από τους ισχυρισμούς περί επιστημονικής προόδου που, με πιο προσεκτική εξέταση, αποδεικνύεται εσφαλμένος.
Στην ψυχοφαρμακολογία δεν υπάρχουν βιογραφίες του Τζον, του Πίτερ ή της Μαίρης όταν τους συνταγογραφούνται νευροληπτικά, ούτε όταν τους συνταγογραφούνται αντικαταθλιπτικά, ούτε όταν τους συνταγογραφούνται διεγερτικά, ούτε όταν τους συνταγογραφούνται ηρεμιστικά. Στη βιολογική ψυχιατρική, ή βιολογική ψυχιατρική όπως προτιμώ να την αποκαλώ, δεν υπάρχουν άτομα: μόνο βιοχημικές ρίζες που πρέπει να ομαλοποιηθούν από άλλες χημικές ουσίες. Σε μια εποχή που αναζητά εύκολες λύσεις σε υπαρξιακά προβλήματα, δεν χρειάζεται να ψάχνουμε στο παρελθόν. Αρκεί να υπολογίσουμε τη δόση των «χαπιών ευτυχίας», είτε πρόκειται για Prozac είτε για οποιοδήποτε άλλο. Αυτό ισχύει και για την κατάχρηση παράνομων ναρκωτικών, με τη μόνη διαφορά ότι τα ψυχοτρόπα φάρμακα είναι νόμιμα. Περίπου τριάντα εκατομμύρια άνθρωποι έχουν πάρει Prozac (φλουοξετίνη), ένα φάρμακο που το Newsweek έχει δημοσιοποιήσει με πρωτοσέλιδα. Η κατάσταση θυμίζει όλο και περισσότερο σκηνές από τον Θαυμαστό Νέο Κόσμο του Aldous Huxley όπου, κατ' εντολή του κράτους, όλοι οι πολίτες κατανάλωναν το φάρμακο soma.
Στο ιατρικό επάγγελμα, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες που κεντρίζουν τις ψυχές μας έχουν εξαφανιστεί από τον χάρτη. Αν η ιδεολογία των βιολογικών ψυχιάτρων είναι σωστή, όλα τα πάθη, τα τραύματα και οι συγκρούσεις, οι έρωτες και οι φόβοι μας δεν είναι αποτέλεσμα των επιθυμιών μας σε σύγκρουση με τον έξω κόσμο: αλλά των διακυμάνσεων των μικροσκοπικών πολυπεπτιδίων στο σώμα μας που μετατρέπονται σε απελπισία. Ο πρόλογος σε ορισμένες εκδόσεις του DSM αναφέρει ότι το μέλλον θα σβήσει εντελώς τη «δυστυχή» διάκριση μεταξύ της δημοφιλούς έννοιας της ψυχικής διαταραχής και της σωματικής ασθένειας. Την 1η Ιανουαρίου 1990, η Καλιφόρνια έγινε η πρώτη πολιτεία των ΗΠΑ που αποδέχτηκε το δόγμα της ψυχιατρικής: ότι οι ψυχικές διαταραχές είναι ασθένειες που προέρχονται από δυσλειτουργίες του εγκεφάλου. (Αυτό μου θυμίζει ότι για τον Benjamin Rush, τον πατέρα της αμερικανικής ψυχιατρικής, η τρέλα προκλήθηκε από τη χαμηλή κυκλοφορία του αίματος στο κεφάλι.) Αλλά στην πραγματική νευρολογική επιστήμη, οι ισχυρισμοί για την ντοπαμίνη και τη σεροτονίνη έχουν διαψευσθεί. [32] Η βιοαναγωγική ψυχιατρική ασχολείται αποκλειστικά με την εξέταση υποτιθέμενων βιολογικών ανωμαλιών στο σώμα και όχι τραυματικών γεγονότων που οφείλονται στο περιβάλλον ή την οικογένεια. Είναι σαν να μελετάμε το τραύμα όχι ως αντίδραση σε μια σκανδαλώδη πράξη, ας πούμε, τον αιμομικτικό βιασμό της Ντόρα, αλλά ως μελέτη του κροταφικού λοβού της βιασμένης κόρης, όπου κατευθύνεται η θεραπεία. Τα φάρμακα, ή το σφυρί του ηλεκτροσόκ, είναι αποτέλεσμα ενός ιατρικού αξιώματος. Άλλωστε, αυτός που ξέρει μόνο πώς να χρησιμοποιεί το σφυρί αντιμετωπίζει τα πάντα σαν να είναι καρφιά.
Δεν γελοιοποιώ το επάγγελμα. Τον Νοέμβριο του 2002 είχα μια μακρά συζήτηση με τον Δρ. Miguel Pérez de la Mora, έναν γιατρό που ειδικεύεται στην πειραματική κυτταρική φυσιολογία στο Τμήμα Βιοφυσικής του Εθνικού Αυτόνομου Πανεπιστημίου του Μεξικό (UNAM) και διευθυντή της Μεξικανικής Ακαδημίας Επιστημών. Στη συζήτησή μου με τον Pérez de la Mora, μου έκανε εντύπωση ότι όταν ανέφερα την ψυχική κατάσταση των κρατουμένων σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, ο αντίπαλός μου αμέσως έσπευσε στο θέμα της αμυγδαλής και του άγχους, τα οποία μελετούσε στο εργαστήριό του: άγχος κατανοητό με αυστηρά βιολογικό τρόπο. Στη σουρεαλιστική μας συζήτηση, μου πήρε πολύ χρόνο για να κάνω το προφανές σημείο στον γιατρό: ότι η αιτία του ψυχικού στρες των κρατουμένων ήταν η βιαιότητα των στρατοπέδων. Αλλά ακόμη και παραδεχόμενος αυτό το σημείο, ο Pérez de la Mora πρόσθεσε -χωρίς στοιχεία- ότι μόνο οι κρατούμενοι των στρατοπέδων που πιθανώς είχαν γενετική προδιάθεση θα μπορούσαν να είναι αυτοί που διαταράχθηκαν. Για αυτόν τον νευρολόγο και τους συναδέλφους του, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης ήταν απλώς ένας «μηχανισμός ενεργοποίησης» για τη διαταραχή ενός κρατουμένου του οποίου η βιολογία ήταν πιθανώς ήδη ελαττωματική!
Πρέπει να διευκρινίσω την έννοια ενός «μηχανισμού ενεργοποίησης» για μια υποτιθέμενη λανθάνουσα ψυχική διαταραχή. Αυτό είναι ένα από τα κύρια μάντρα του ψυχιάτρου και αποτελεί παράδειγμα αυτού που έχω ονομάσει βιοαναγωγισμό. Για τον βιοαναγωγιστή, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το ψυχολογικό τραύμα τίθενται σε δεύτερη μοίρα και το μόνο που έχει σημασία είναι το γονιδιωματικό έργο και η αναζήτηση του γονιδίου που ευθύνεται για τη διαταραχή (ή άλλη αυστηρά βιολογική αιτία). Η ειδικότητα του Pérez de la Mora είναι η μελέτη των αγχωδών διαταραχών στα εργαστήρια του UNAM και κατά τη διάρκεια της συζήτησής μας, ομολόγησε ότι η εταιρεία που κατασκευάζει το ψυχιατρικό φάρμακο Valium χρηματοδότησε την έρευνά του. Επεσήμανα στον Pérez de la Mora ότι η έρευνα που χρηματοδοτείται από τις ίδιες φαρμακευτικές εταιρείες παράγει αποτελέσματα με σαφή βιολογική προκατάληψη. Ο διακεκριμένος επιστήμονας μου είπε ότι οι ερευνητές σπάνια ξεπουλιούνται σε εταιρείες.
Η πραγματικότητα είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο οι πολυεθνικές φαρμακευτικές εταιρείες αγοράζουν επιστήμονες είναι απείρως πιο ανεπαίσθητος από την άμεση δωροδοκία. Η Roche, η οποία παράγει το Valium, απλώς χρηματοδοτεί επαγγελματίες που διατυπώνουν βιολογικές υποθέσεις, και κανέναν άλλον. Ούτε η Roche ούτε οι ανταγωνιστές της θα έδιναν δεκάρα σε όσους από εμάς ερευνούμε το ψυχολογικό τραύμα. Η ερευνητική μας γραμμή είναι μια πρόταση που απαιτεί κοινωνική μηχανική και αλλαγές στην πυρηνική οικογένεια για την πρόληψη της κακοποίησης παιδιών. Αλλά στον κόσμο μας, κανείς δεν θέλει να χρηματοδοτήσει τον ερευνητή που βάζει τους γονείς στο εδώλιο. Για παράδειγμα, κανένα ίδρυμα δεν χρηματοδότησε την έρευνα για να γραφτεί αυτό το βιβλίο. Από την άλλη πλευρά, το ιατρικό μοντέλο προωθεί τη χορήγηση φαρμάκων στο κακοποιημένο παιδί χωρίς να αλλάζει την οικογένεια. Μόνο με αυτόν τον τρόπο ο τομέας απολαμβάνει την έγκριση της κοινωνίας. Εάν το άγχος που μελετά ο Pérez de la Mora, ή ο πανικός, η κατάθλιψη, οι εθισμοί, οι φοβίες, οι μανίες, οι εμμονές και οι ψυχαναγκασμοί είναι αποτέλεσμα ανώμαλης βιολογίας, το ανθρώπινο και υπαρξιακό περιεχόμενο που έχει προκαλέσει αυτές τις εμπειρίες καθίσταται άσχετο.
Η σκέψη της εποχής μας περιορίζεται σε μια μονοδιάστατη κοσμοθεωρία όσον αφορά την ψυχική υγεία. Ο βιοαναγωγισμός, η ιδεολογία των γιατρών με παρωπίδες που διστάζουν να δουν τις κοινωνικές πτυχές, είναι ένα δόγμα του οποίου το εννοιολογικό πλαίσιο είναι αρκετά απλό: ντετερμινισμός και αναγωγισμός («Η βιολογία σου είναι το πεπρωμένο σου»). Αλλά καθώς οι ψυχίατροι παρουσιάζουν αυτό το δόγμα με όλη την επιστημονική του πολυπλοκότητα, το θέμα φαίνεται περίπλοκο. Η ακόλουθη αναλογία του Thomas Szasz καταδεικνύει πόσο απλή είναι η βιοψυχιατρική στην ουσία της.
Ο πρωτόγονος μάγος, προσπαθώντας να κατανοήσει τη φύση με ανθρώπινους όρους, αντιμετώπιζε τα αντικείμενα ως παράγοντες: μια θέση γνωστή ως ανιμισμός. Ο σύγχρονος μάγος, που προσπαθεί να κατανοήσει την υποκειμενικότητα του ανθρώπου με όρους Φύσης, αντιμετωπίζει τους παράγοντες ως αντικείμενα: μια θέση γνωστή ως βιοαναγωγισμός. Ο πρωτόγονος άνθρωπος έχει απομυθοποιηθεί στην επιστημονική μας εποχή. Ποιος θα απομυθοποιήσει τον ψυχίατρο;
Ἀπό : theoccidentalobserver.net
Στο βιβλίο του, του 1961 «Ο Μύθος της Ψυχικής Ασθένειας: Θεμέλια μιας Θεωρίας Προσωπικής Συμπεριφοράς» , ο Thomas Szasz υποστήριξε ότι η έννοια της ψυχικής ασθένειας δεν διαθέτει τα καθοριστικά χαρακτηριστικά της σωματικής ασθένειας, όπως αναγνωρίσιμες παθολογικές αλλοιώσεις ή φυσιολογικές δυσλειτουργίες που μπορούν να επαληθευτούν μέσω αντικειμενικών ιατρικών εξετάσεων. Διέκρινε μεταξύ ασθενειών του εγκεφάλου , οι οποίες είναι γνήσιες ιατρικές παθήσεις που περιλαμβάνουν απτές σωματικές αλλοιώσεις, και των λεγόμενων ψυχικών ασθενειών, τις οποίες περιέγραψε ως μεταφορικές ετικέτες που εφαρμόζονται σε πρότυπα ανθρώπινης συμπεριφοράς που θεωρούνται προβληματικά από την κοινωνία ή το άτομο. Ο Szasz υποστήριξε ότι η ταυτοποίηση των αποκλίσεων στη σκέψη, το συναίσθημα ή τη δράση ως ασθένειες μετατρέπει τις ηθικές διαμάχες ή τα προσωπικά προβλήματα —που ονομάζονται «προβλήματα στη ζωή»— σε ψευδο-ιατρικές καταστάσεις, δικαιολογώντας έτσι τις καταναγκαστικές παρεμβάσεις με το πρόσχημα της θεραπείας...( ἐδῶ)
Σχετικά παλαιώτερα θέματά μας :
Ἡ ῥίζα τοῦ Κακοῦ στό ἐπίκεντρο τῶν ὀλέθριων φαρμάκων
Ὁ δυτικός κόσμος, οἱ ψυχικές ἀσθένειες καί ἡ Big Pharma
Ἡ προβατοποίησις τοῦ κόσμου μέσῳ τῶν ψυχοτρόπων φαρμάκων...
Λοβοτομώντας τά παιδιά...
Ψυχότροπα φάρμακα στό πόσιμο νερό !
Ὁ κορυφαῖος νευρολόγος στόν κόσμο καταγγέλλει ὅτι «ἡ ΔΕΠΥ δέν ὑπάρχει, ἐφευρέθηκε γιά νά ἐθίσουν τά παιδιά στα ναρκωτικά»
Ἡ Πελασγική
