… η σκληρότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί καλά ή κακά· καλά χρησιμοποιείται όταν εφαρμόζεται μία φορά από ανάγκη αυτοσυντήρησης και κατόπιν δεν συνεχίζεται, αλλά μετατρέπεται όσο το δυνατόν περισσότερο προς το δημόσιο καλό… Εκείνοι που ακολουθούν την πρώτη πρακτική μπορούν να επανορθώσουν την κατάστασή τους ενώπιον του Θεού.»
Τοῦ Hei Sing Tso
Ο Μακιαβέλι έχει διαστρεβλωθεί δραστικά. Πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων μελετητών σε ολόκληρο τον κόσμο, θεωρούν ότι ο Μακιαβέλι ήταν ένα ανήθικο και άθρησκο πρόσωπο. Πρέπει να υποστηρίξω ότι ο Μακιαβέλι δεν ήταν μόνο χριστιανός, αλλά ότι οι ιδέες και οι θεωρίες του συνδέονται στενά με τη χριστιανική του πνευματικότητα. Πράγματι, ορισμένοι μελετητές τα τελευταία χρόνια έχουν αναθεωρήσει το ενδιαφέρον τους ώστε να μελετήσουν τη σύνδεση μεταξύ των πολιτικών θεωριών του Μακιαβέλι και του Ρεπουμπλικανικού Χριστιανισμού της εποχής του.
Η Αναγέννηση στην Ιταλία έδωσε ώθηση στον Ανθρωπισμό και στον πολιτισμικό μετασχηματισμό. Ωστόσο, δεν έκοψε πλήρως τον δεσμό με τον Θεό στην καρδιά του Μακιαβέλι. Για τον Μακιαβέλι, το κράτος και η πίστη είναι συνδεδεμένα. Η Caritas είναι μία βασική χριστιανική αρετή. Σημαίνει άνευ όρων και θυσιαστική αγάπη. Μια απόλυτα αφοσιωμένη αγάπη για το κοινό καλό είναι η Caritas. Ο Μακιαβέλι θεωρεί ότι η άνευ όρων αγάπη προς την πατρίδα είναι Caritas. Ο πατριωτισμός είναι μία μορφή και διαδικασία φιλανθρωπίας, που οδηγεί στην τέλεια Caritas. Κάθε άνθρωπος και πολίτης θα πρέπει να είναι πατριώτης ώστε να γίνει περισσότερο όμοιος με τον Θεό.
Επιπλέον, ο Μακιαβέλι αποδεχόταν το χριστιανικό ιδεώδες ότι κάποιος πρέπει να έχει τη φιλία του Θεού, όπως ο Μωυσής. Η φιλία του Θεού είναι χάρη. Μόλις κάποιος αποκτήσει τη φιλία του Θεού, μπορεί να συνομιλεί μαζί Του. Ωστόσο, ο Θεός δεν ήταν πρόθυμος να κάνει τα πάντα εκ μέρους του ανθρώπου, αλλά η βοήθειά Του ήταν καθοριστική για την εξασφάλιση της επιτυχίας. Σύμφωνα με αυτή τη θεολογική λογική, αν όλοι οι άνθρωποι είναι πραγματικά πατριώτες και αγαπούν την πατρίδα τους, ο Θεός θα βοηθήσει ασφαλώς τον ιταλικό λαό να λυτρώσει την πατρίδα του, καθώς θα έχει τη φιλία του Θεού.
Πρέπει ένας χριστιανός να επιδιώκει τη δόξα; Ο Μακιαβέλι διέκρινε ανάμεσα στη δόξα και τη φήμη. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο Θεός δεν θα κάνει τα πάντα για τους ανθρώπους. Αν οι άνθρωποι πραγματοποιούν μεγάλα έργα λύτρωσης, αυτό οφείλεται πάντοτε στον Θεό. Τα μεγάλα έργα δεν αποτελούν προσωπική δόξα αλλά φήμη χάρη στον Θεό. Συνεπώς, οι άνθρωποι, είτε ηγέτες είτε πολίτες, πρέπει να επιδιώκουν τη φήμη και όχι τη δόξα. Ο Μακιαβέλι ορίζει τη δική του ιεραρχία της φήμης. Οι πλέον επαινετοί είναι εκείνοι που υπήρξαν επικεφαλής θρησκευτικών ταγμάτων. Έπειτα ακολουθούν όσοι ίδρυσαν ή μεταρρύθμισαν δημοκρατίες και βασίλεια. Όσο μεγαλύτερη φήμη αποκτούν, τόσο περισσότερο μοιάζουν με τον Θεό.
Σύμφωνα με τη θεολογική κοσμολογία του Μακιαβέλι, το σύμπαν κινείται κυκλικά και τα πάντα επιστρέφουν στην αρχή τους. Γράφει:
«Δεν υπάρχει τίποτε πιο αληθινό από το ότι όλα τα πράγματα αυτού του κόσμου έχουν ένα όριο στην ύπαρξή τους· αλλά μόνο εκείνα διανύουν ολόκληρη την πορεία που τους έχει ορίσει ο Ουρανός, τα οποία δεν επιτρέπουν στο σώμα τους να αποδιοργανωθεί, αλλά το διατηρούν αμετάβλητο σύμφωνα με την τάξη που έχει καθοριστεί· ή, αν το αλλάζουν, το κάνουν προς όφελός τους και όχι προς βλάβη τους… όπως οι δημοκρατίες ή οι θρησκευτικές αιρέσεις, λέγω ότι εκείνες οι αλλαγές είναι ωφέλιμες που τις επαναφέρουν στις αρχικές τους αρχές.»
Ενδιαφέρον είναι ότι η κοσμολογία του μοιάζει πολύ με τις ιδέες του Λάο Τσε, του ιδρυτή της Ταοϊστικής φιλοσοφικής σχολής της αρχαίας Κίνας. Σύμφωνα με τον Λάο Τσε, τα πάντα ακολουθούν το Τάο, δηλαδή ανέρχονται και κατόπιν επιστρέφουν στην αρχή τους μέσα σε έναν κύκλο. Κάθε κράτος ή πολιτικός θεσμός έχει την τάση να απομακρύνεται από την καλή του αρχή, έτσι ώστε να απαιτούνται αλλαγές για να αναχαιτίζεται αυτή η τάση και να διατηρείται η σύνδεση με την αρχική προέλευση. Ο κόσμος δεν είναι στατικός και οι αλλαγές είναι αναπόφευκτες. Ωστόσο, ο Θεός μάς δίνει την επιλογή να πραγματοποιούμε καλές αλλαγές.
Αυτό εξηγεί γιατί ένας ηγεμόνας ή πολιτικός άνδρας που προβαίνει σε μεταρρυθμίσεις για να λυτρώσει ένα κράτος από την παρακμή αποκτά τη φιλία του Θεού και τη βοήθειά Του. Για τον Μακιαβέλι, οι αλλαγές μέσω μεταρρυθμιστικής κρατικής τέχνης είναι ουσιώδεις. Αυτό μοιάζει με τη φιλοσοφία της Νομικιστικής Σχολής της αρχαίας Κίνας. Η εσωτερική μεταρρύθμιση είναι αναγκαία για τη διαφύλαξη της κρατικής υπόστασης και ακόμη και της ασφάλειας απέναντι σε ξένες εισβολές. Οι Κινέζοι Νομικιστές έδιναν έμφαση στη μεταρρύθμιση των νόμων και των θεσμών. Ομοίως, ο Μακιαβέλι γράφει:
«Αν η Ρώμη επιθυμούσε να διατηρήσει την ελευθερία της μέσα στη διαφθορά, θα έπρεπε να είχε τροποποιήσει το σύνταγμά της, όπως ακριβώς κατά την πορεία της ύπαρξής της είχε θεσπίσει νέους νόμους· διότι οι θεσμοί και οι μορφές πρέπει να προσαρμόζονται στο αντικείμενο… Αλλά όταν το σύνταγμα ενός κράτους αποδεικνύεται πλέον ακατάλληλο, πρέπει να μεταρρυθμίζεται είτε αμέσως είτε σταδιακά, καθώς κάθε ελάττωμα γίνεται γνωστό.»
Ο Μακιαβέλι ανησυχούσε βαθιά για τη διαφθορά, καθώς κατανοούσε πλήρως ότι η αδυναμία ενός κράτους προέρχεται από εσωτερικούς εχθρούς. Παραδόξως, το καλύτερο μέσο πρόληψης της διαφθοράς δεν είναι ο νόμος και η τιμωρία. Είναι η θρησκεία. Γράφει:
«Οι ηγεμόνες και οι δημοκρατίες που επιθυμούν να διατηρηθούν ελεύθεροι από τη διαφθορά πρέπει πάνω απ’ όλα να διαφυλάττουν την καθαρότητα όλων των θρησκευτικών τελετουργιών και να τις αντιμετωπίζουν με τον δέοντα σεβασμό, διότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη ένδειξη της παρακμής μιας χώρας από το να βλέπει κανείς τη θρησκεία να περιφρονείται.»
Ασφαλώς, ο Μακιαβέλι ήλπιζε ότι τόσο οι ηγέτες όσο και οι πολίτες θα είχαν αληθινή και αφοσιωμένη πίστη, αντί να αντιμετωπίζουν τη θρησκεία απλώς ως τυπικότητα και θεσμό για πλούτο και εξουσία. Οι κυβερνήσεις και οι πολιτικοί θα έπρεπε να αντλήσουν διδάγματα από τη σοφία του Μακιαβέλι σχετικά με το πώς οι σύγχρονες πολιτικές έχουν καταστρέψει τον Χριστιανισμό, ιδιαίτερα στη Δύση.
Πολλοί άνθρωποι αντιτάχθηκαν στις ιδέες του Μακιαβέλι περί δραστικών και σκληρών μέτρων. Δεν θα πρέπει να βιαζόμαστε να καταλήγουμε σε συμπεράσματα.
Γράφει σχετικά με τη σκληρότητα:
«Κάποιοι μπορεί να απορούν πώς ο Αγαθοκλής και άλλοι σαν αυτόν, ύστερα από άπειρες προδοσίες και σκληρότητες, μπόρεσαν να ζήσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα με ασφάλεια στις χώρες των οποίων είχαν σφετεριστεί την εξουσία, και μάλιστα να αμυνθούν επιτυχώς απέναντι σε εξωτερικούς εχθρούς, χωρίς οι ίδιοι οι πολίτες τους να συνωμοτούν εναντίον τους… η σκληρότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί καλά ή κακά· καλά χρησιμοποιείται όταν εφαρμόζεται μία φορά από ανάγκη αυτοσυντήρησης και κατόπιν δεν συνεχίζεται, αλλά μετατρέπεται όσο το δυνατόν περισσότερο προς το δημόσιο καλό… Εκείνοι που ακολουθούν την πρώτη πρακτική μπορούν να επανορθώσουν την κατάστασή τους ενώπιον του Θεού.»
Η σκληρότητα σχετίζεται επίσης με την αταξία, όπως γράφει ο Μακιαβέλι:
«…για να αποκατασταθεί η τάξη μεταξύ των κατοίκων και η υπακοή προς τον ηγεμόνα, ήταν αναγκαίο να εγκαθιδρυθεί εκεί μια καλή και ισχυρή κυβέρνηση. Για τον σκοπό αυτό διόρισε ως κυβερνήτη της επαρχίας τον Ντον Ραμίρο ντ’ Όρκο, έναν άνθρωπο σκληρό αλλά ταυτόχρονα μεγάλης ενεργητικότητας, στον οποίο έδωσε πλήρη εξουσία. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα ο ντ’ Όρκο επανέφερε την επαρχία στην ειρήνη και την τάξη, αποκτώντας έτσι τη μέγιστη φήμη.»
Επομένως, για τον Μακιαβέλι, τα δραστικά και σκληρά μέτρα, όταν εφαρμόζονται επιδέξια και με φρόνηση, επιτρέπονται από τον Θεό για την επίλυση της αταξίας και του χάους μέσα σε ένα κράτος και μια κοινωνία.
Συμπερασματικά, οι άνθρωποι παρερμήνευσαν τον Μακιαβέλι ως κοσμικό στοχαστή. Στην πραγματικότητα, οι ιδέες του διαμορφώνονται από τη χριστιανική πίστη και κοσμολογία. Οι αρετές και οι αξίες έχουν ύψιστη σημασία για την κατανόηση της πολιτικής και της κρατικής του τέχνης.
Ἀπό : geopolitika.ru
Ἡ Πελασγική
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου