Ἁπλά, ἀληθινά καί ἀνθρώπινα

φωτό

Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 

 Ὁ σοφώτατος Σωκράτης ἰδοὺ τί ἔλεγε διὰ τὴν γεωργίαν : 

 Καὶ οἱ πτωχοὶ καὶ οἱ πλούσιοι δύνανται νὰ ἀσχολοῦνται εἰς τὴν γεωργίαν, διότι ὄχι μόνον φέρει πλοῦτον, ἀλλ᾽ εἶναι συγχρόνως εὐχάριστος καὶ διασκεδαστική. Μᾶς συνηθίζει νὰ ὑπομένωμεν καὶ τοὺς κόπους καὶ τὸ ψῦχος καὶ τὴν θερμότητα, νὰ σηκωνώμεθα πρῳὶ καὶ νὰ περιπατῶμεν πολύ. Τοιουτοτρόπως ἐνδυναμώνει τὸ σῶμα καὶ μᾶς καθιστᾷ ὑγιεῖς, εὐρώστους καὶ ἱκανοὺς πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς ἀγαπητῆς πατρίδος. Τὰ ψυχρὰ ὕδατα τῆς ἐξοχῆς, οἱ σύνδενδροι καὶ σκιεροὶ τόποι καὶ ὁ δροσερὸς καὶ καθαρὸς ἀὴρ ὅχι μόνον ὑγείαν ἀλλὰ καὶ τέρψιν προξενοῦν εἰς τοὺς γεωργούς. Εἶναι δὲ ἀδύνατον ἐλεύθερος ἄνθρωπο; νὰ εὕρῃ ὠφελιμωτέραν καὶ τερπνοτέραν ἀσχολίαν. 

Ἡ γεωργία διδάσκει τὴν ἀγάπην τῆς ἐργασίας καί τὴν δικαιοσύνην τοῦ Θεοῦ. Διότι οἱ μὲν κόποι τοῦ ἐπιμελοῦς γεωργοῦ πλουσίως ἀνταμείβονται, ἡ δὲ ὀκνηρία τοῦ ἀμελοῦς τιμωρεῖται μὲ τὴν δυστυχίαν του. Διδάσκει ἡμᾶς καὶ τὰ καλὰ τῆς ἑνώσεως καὶ τὴν ἀνάγχην τῆς ἀμοιβαίας βοηθείας. Δικαίως δὲ ἐπωνομάσθη μήτηρ καὶ ὅλων τῶν ἄλλων τεχνῶν. Διότι, ὅταν ἡ γεωργία ἑνός τόπου ἀκμάζη, ἀκμάζουν καὶ αἱ ἄλλαι τέχναι. Ὅπου ἡ γεωργία παραμελεῖται, ἐκεῖ καὶ αἱ ἄλλαι τέχναι εἶναι εἰς κακὴν κατάστασιν

 ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΝ

 Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἦτο ἄγριος καὶ ἀπολίτιστος, τότε ὅ,τι πρᾶγμα εἶχεν ἀνάγκην διὰ νὰ συντηρηθῇ καὶ νὰ ζήσῃ, τὸ ἐλάμβανεν ἀπὸ τὴν φύσιν. Μὲ τὸ δέρμα τοῦ ζῴου, τὸ ὁποῖον φονεύει, καλύπτει τὴν γυμνότητά του. Ἡ δὲ σὰρξ τοῦ φονευομένου ζῴου χορηγεῖ εἰς αὐτὸν τὴν πρωτίστην τροφὴν του. Τὸ πλησίον δάσος δίδει εἰς αὐτὸν ξύλα διὰ νὰ στήσῃ τὴν καλύβην του, πυκνὸν φύλλωμα διὰ νὰ τὴν στεγάσῃ, καὶ πλῆθος ἀγρίων καρπῶν διὰ νὰ ποικίλῃ τὸ ἄχαρι γεῦμά τον. 

 Ἄμα ὅμως ὁ ἄνθρωπος ἡμερωθῇ καὶ μορφωθῇ, δηλαδὴ πολιτισθῇ, μεταβάλλει τὴν ζωήν του. Δὲν τοῦ εἶναι ἀρκετὰ τὰ πρῶτα αὐτὰ φυσικὰ ἐφόδια, τὰ πρωτογενῇ, οὔτε ἀρκεῖται εἰς τὴν ἁπλῆν καὶ ἀκατέργαστον τροφήν του. Ζητεῖ νὰ εὕρῃ ἄσυλον ἀσφαλέστερον, ἐνδύματα καλύτερα, φαγητὰ ὁρεκτικώτερα καὶ περισσότερον εὐκολοχώνευτα. Ἄν καὶ αἱ νέαι αὗται ἀνάγκαι του δὲν εἶναι καὶ τόσον μεγάλαι, βλέπει ὅμως ὅτι μερικὰ πράγματα δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ προμηθευθῇ μόνος του. Καὶ ζητεῖ τότε τὴν συνδρομὴν καὶ βοήθειαν τῶν ὁμοίων του. 

 Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο μόνον. Ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος ἐθεράπευσε τὰς πρώτας ἀνάγκας του, ἄλλαι ἀνάγκαι παρουσιάζονται εἰς αὐτόν. Ὁ ἄγριος ἐνεδύετο τὸ δέρμα τῆς ἐλάφου ἢ τῆς ἄρκτου. Ὁ πολιτισμένος ὅμως ἀντικαθιστᾷ τὴν ἐνδυμασίαν αὐτὴν διὰ τοῦ μαλλίνου ὑφάσματος, δηλαδὴ διὰ τοῦ ἐρίου τῶν ζῴων τὸ ὁποῖον γνέθει καὶ ὑφαίνει. 

 Βραδύτερον εἰς τὸ μοναδικὸν αὐτὸ ἔνδυμα προσθέτει καὶ ἄλλα. Χρειάζεται εἰς αὐτὸν χιτών, ὑποκάμισον ἐκ λίνου ἢ βάμβακος, μάλλινον ἤ μετάξινον, περιπόδιον, ὑποδήματα ἐκ δέρματος κατεσκευασμένα, περισκελίς, πῖλος ἀδιάβροχος καὶ χίλια ἄλλα πράγματα. 

φωτό

 Δὲν δύναται πλέον νὰ διαμείνη, ἐντὸς τρώγλης ἤ καλύβης. Ἡ κατοικία του θὰ εἶναι ἀπὸ ξύλα καὶ ἔπειτα ἀπὸ λίθους ἢ ὀπτοπλίνθους, θὰ ἔχῃ πολλὰ διαμερίσματα ἢ χωριστὰ δωμάτια. Θὰ εἶναι κτισμένη, διὰ μεγαλυτέραν ἀσφάλειαν, ἐπὶ στερεῶν θεμελίων, ἤ, διὰ νὰ εἶναι περισσότερον ὑγιεινή, τὴν κτίζει ὑπεράνω θολωτοῦ ὑπογείου.

Ἠ κλίνη του ἄλλοτε ἀπετελεῖτο ἀπὸ ξηρὰ φύλλα δένδρων. Τώρα ἔχει στρωμνάς, σινδόνας, προσκεφάλαια, κλινοσκεπάσματα καὶ τὰ λοιπὰ χρειώδη. 

 Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν εἶναι πλέον ἱκανὸς νὰ κατασκευάσῃ μόνος τοῦ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην. Κατασχευάζει μερικὰ ἐξ αὐτῶν, τὰ ὑπόλοιπα ὅμως τὰ ζητεῖ ἀπὸ φίλους του καὶ ἀπὸ τοὺς γείτονάς του. Καὶ ὅσα τοῦ περισσεύουν καὶ εἶναι ἄχρηστα εἰς αὐτὸν ἀνταλλάσσει μὲ ὅσα περισσεύουν εἰς ἄλλους. 

 Ὁ Πέτρος καλλιεργεῖ τὴν ἄμπελόν του καὶ παράγει οἶνον. Ὁ Παῦλος καλλιεργεῖ τὸν ἀγρόν τον καὶ παράγει σῖτον. Ὁ Παῦλος δίδει εἰς τὸν Πέτρον τρία κιλὰ σίτου καὶ λαμβάνει εἰς ἀνταλλαγὴν ἕξ χιλὰ οἴνου. 

Ἡ ἀμοιβαία αὐτὴ δόσις λέγεται ἀνταλλαγή, δηλαδὴ μία πρᾶξις, διὰ τῆς ὁποίας μεταβιβάζει τις ἀπ’ εὐθείας ἕν προϊὸν ἀντὶ ἄλλου προϊόντος τῆς ἰδίας ἀξίας. Ἡ ἀνταλλαγὴ αὕτη ἔχει σκοπὸν νὰ προμηθεύσῃ καὶ εἰς τοὺς δύο ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἔχουν ἀνάγκην. Ἕκαστος λαμβάνει τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον τοῦ λείπει, καὶ δίδει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τοῦ περισσεύει. Ἐνεργεῖ μίαν καλὴν πρᾶξιν διὰ τὸν ἑαυτόν του. Ἡ ἀνταλλαγὴ αὐτὴ εἶναι ὠφέλιμος καὶ διὰ τοὺς δύο. 

Ἀλλὰ καὶ αὕτη, ὅσον προχωρεῖ ὁ χρόνος, δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τὸν πολιτισμένον ἄνθρωπον. Διότι, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἄνθρωπος ὅ,τι τοῦ εἶναι ἀπαραίτητον, πρέπει νὰ εὔρῃ αὐτὸ ἕτοιμον καὶ ἀμέσως νὰ παραδοθῇ εἰς αὐτόν. Τοῦτο ὅμως συνήθως δὲν συμβαίνει, Εἶμαι ἀμπελουργὸς καὶ διὰ τὸν τρυγηπὸν ἔχω τὴν ἀνάγκην π.χ. ἑνὸς κάδου. Διὰ νὰ τὸν ἀποκτήσω, προσφέρω εἰς τοὺς γείτονάς μου δέκα βαρέλια οἴνου, τὰ ὁποῖα πολλοὶ θὰ τὰ ἤθελον. ᾿Αλλὰ κανεὶς ἀπὸ αὐτοὺς δὲν ἔχει τοιοῦτον κάδον. ᾿Εδῶ ἡ ἀνταλλαγὴ εἶναι ἀδύνατος, διότι ἐλλείπει τὸ ἀνταλλάξιμον ἀντικείμενον. ᾿

Ἡ ἄλλῃ ἀδυναμία. ᾿Εγὼ ἀνατρέφω βοῦς, σεῖς ἀνατρέφετε πρόβατα. Εἷς βοῦς ἰδικός μου ἀξίξει ὀκτὼ πρόβατα ἰδικά σας. ᾿Εὰν ἔχω ἀνάγκην ὀκτὼ προβάτων, σᾶς προσφέρω ἕνα βοῦν καὶ κατ᾽ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ἀνταλλαγὴ ἐπιτυγχάνεται εὐκόλως. Ἀλλ᾽ ἐὰν μοῦ χρειάζεται ἐν καὶ μόνον πρόβατον, δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς προσφέρω τὸ ἕν ὄγδοον τοῦ βοός μου. Ἐδῶ πάλιν ἡ ἀνταλλαγὴ εἶναι ἀδύνατος, διότι δὲν ὑπάρχει ἀντικείμενον δυνάμενον νὰ διαιρεθῇ. 

 

φωτό

Εἷς βοῦς ἀξίζει ὀκτὼ πρόβατα. Ὁ κάτοχος τοῦ βοὸς δὲν δύναται, χωρὶς θυσίαν μεγάλην, νὰ ἀνταλλάξῃ τὸν ἰδικόν του βοῦν μὲ ἕν πρόβατον ξένον. Εἶναι λοιπὸν ἀδύνατον νὰ προμηθευθῇ ἕν πρόβατον διὰ τῆς ἀνταλλαγῆς. Μεταξὺ ὅμως τοῦ βοὸς καὶ τοῦ προβάτου δύναται νὰ εἶναι ἕν κοινὸν μέτρον. 

Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἐν τοιοῦτον μέτρον, ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ. Τοῦτο ἔπραξαν οἱ ἄνθρωποι καὶ ἐπενόησαν τὸ νόμισμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἕν μέτρον τῆς ἀξίας τῶν εἰδῶν δι’ ὅλους. 

 Μὲ τὸν χρυσὸν ἤ μὲ τὸν ἄργυρον, μέταλλα πολύτιμα, διότι εἶναι σπάνια. κατεσκεύασαν μικρὰ στρογγυλὰ τεμάχια. Εἶχον διαφορετικὸν μέγεθος, διαφορετικὸν βάρος καὶ διαφορετικὴν ἀξίαν, π.χ. ἑνὸς φράγκου, δύο, πέντε, δέκα, εἴκοσι φράγκων καὶ οὕτω καθεξῆς. Καὶ τὰ μετάλλινα αὐτὰ νομίσματα χρησιμεύουν ὡς μέτρον μεταξὺ διαφόρων ἐμπορευμάτων. Εἷς βοῦς π.χ. ἀξίζει 200 τοιαῦτα μονόφραγκα, ἕν πρόβατον ἀξίζει 25. Ὁ Πέτρος δὲν ἠμπορεῖ ν᾽ ἀνταλλάξῃ ἀπ᾽ εὐθείας τὸν βοῦν αὐτοῦ μὲ ἕν πρόβατον τοῦ Παύλου. ᾿Αλλὰ τί κάμνει : Λαμβάνει 25 νομίσματα τοῦ ἑνὸς φράγκου, δίδει αὐτὰ εἰς τὸν Παῦλον καὶ λαμβάνει παρ’ αὐτοῦ τὸ πρόβατον, τὸ ὁποῖον ἐζήτει. Ὁ Παῦλος ἐπώλησε τὸ πρόβατόν του, ὁ δὲ Πέτρος τὸ ἡγόρασεν. Ἡ ἀγοραπωλησία ἢ, ἁπλούστερον, ἡ πώλησις ἀντικατέστησε τὴν ἀνταλλαγήν. ᾿Ιδοὺ ἡ πρώτη, πρόοδος. 

Εἶμαι ἀμπελουργὸς καὶ ἔχω ἀνάγκην ἑνὸς δοχείου. Πωλῶν λιανικῶς οἶνον, ἔχω ἀνάγκην φιαλῶν καὶ πωμάτων. Θέλω νὰ προμηθευθῶ ταῦτα διὰ τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ προσφέρω οἶνον. Οὐδεὶς ὅμως τῶν γνωρίμων μου ἔχει φιάλας ἢ πώματα, Τί νὰ κάμω; Ἄλλοι ἄνθρωποι τότε, λιανοπῶλαι, θέτουν εἰς τὴν διάθεσίν μου τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ζητῶ. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι εἰς πτωχὰ μέρη, ὅπου δὲν ὑπάρχουν ὁδοί, εἶναι γυρολόγοι καὶ μεταφέρουν παντὸς εἴδους ἐμπορεύματα μικροῦ βάρους καὶ ὄγκον. Ταξιδεύουν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον καὶ πηγαίνουν ἀπὸ θύρας εἰς θύραν, προκαλοῦντες τὸν ἀγοραστήν.

 Ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις τῆς ἀγορᾶς καὶ τῆς πωλήσεως τῶν διαφόρων εἰδῶν εἶναι τὸ λεγόμενον ἐμπόριον καὶ οἱ πωλοῦντες αὐτὰ λέγονται ἔμποροι. Ὅταν ὅμως τὰ διάφορα προϊόντα δὲν εἶναι εὔκολον νὰ μεταφέρωνται ἀπὸ τόπον εἰς τόπον, τότε εἰς τὰς προωδευμένας πόλεις καὶ χώρας σνγκεντρώνονται τὰ ἐμπορεύματα εἰς ἐμπορικὰ καταστήματα, εἰς ἀποθήκας ἢ εἰς ὑπόστεγα. Καὶ ἐκεῖ περιμένουν τοὺς πελάτας, τοὺς ἀγοραστάς, νὰ προσέλθουν καὶ ἀγοράσουν ἐξ αὖτῶν. Οἱ ἔμποροι αὐτοί, ἀναλόγως τῶν μεγάλων ἣ μικροτέρων ἐργασιῶν των, λέγονται μεγαλέμποροι, μικρέμποροι ἢ μεταπράται. 

 Ἕξ ὅσων ἐμάθομεν περὶ τοῦ ἐμπορίου βλέπομεν ὅτι τὸ ἐμπόριον ἐγεννήθη μαζὶ μὲ τὸν πολιτισμὸν τῶν ἀνθρώπων, πρὸ τοῦ πολιτισμοῦ ἐμπόριον δὲν ὑπῆρχεν. 

 «Τό ἐμπόριον»                                                                            Σπυρίδων Λοβέρδος ( Διασκευὴ )

Ἀπό τό Ἀναγνωστικό τῆς ΣΤ΄ Δημοτικοῦ , ἔκδοσις 1967, σελίδες 300 -305 

φωτό

Αὐτά τά βιβλία προλάβαμε κι᾿ἐμεῖς. Ὤ ναί, καί ἔτσι τά μαθαίναμε : ἁπλά, ἀληθινά καί ἀνθρώπινα ...

Ἄλλα χρόνια, ἀγνά, ὄμορφα καί κυρίως μέ ἀγάπη πρός ὅλους καί ὅλα ...

Ἡ Πελασγική