Ὁ Ἄξονας τῆς Σωτηριολογικῆς Παρουσίας στήν Θεουργική Τελετουργία

Ἰάμβλιχος 

Γράφει ὁ Ὁδυσσέας Μπουρνιᾶς Βαρότσης

Στὴ λειτουργικὴ ἀρχιτεκτονική του Ἰάμβλιχου, ἡ ὀντολογικὴ ἀποτελεσματικότητα τῆς θεουργίας ἀρθρώνεται μέσῳ μιᾶς ἀκριβοὺς ἀλληλουχίας διαμεσολαβήσεων ποὺ συνδέουν τὴν τελετουργικὴ παράσταση μὲ τὴ θεία ἐκδήλωση. 

Ἡ θεουργικὴ φαντασία εἶναι ἡ πρώτη ἄρθρωση. Μακριὰ ἀπὸ φανταστικὴ κατασκευή, ὀνομάζει μιὰ δεκτικὴ δύναμη τῆς ψυχῆς ἱκανὴ νὰ ἐντυπωσιαστῇ ἀπὸ θεϊκὲς μορφὲς ὅταν ἐνεργοποιηθεῖ μέσῳ τῆς ἱεροτελεστίας. 

Στὸ De mysteriis, ὁ Ἰάμβλιχος ἐπιμένει ὅτι ἡ ψυχὴ δὲν προβάλλει εἰκόνες πρὸς τὰ πάνω. Μᾶλλον, ἡ αὐτο-αδειάζουσα φύση του (οὐδένια, ἀπό τό οὐδέν) διαμορφώνεται ἀπὸ ψηλά, μὲ τὴ φανταστική του ἱκανότητα νὰ ἀναδιατάσσεται ἔτσι ὥστε νὰ δέχεται κατανοητὸ φῶς χωρὶς παραμόρφωση. 

Μέσα ἀπὸ καθαγιασμένα σύμβολα καὶ ἐπικλήσεις, ἡ φαντασίωση γίνεται ὁ τόπος ὅπου ἡ θεία παρουσία μπορεῖ νὰ κατέβῃ χωρὶς νὰ περιορίζεται σὲ ἐννοιολογικὴ σύλληψη. Αὐτὴ ἡ κάθοδος βιώνεται ὡς ἔλλαμψις ( ἐσωτερικό φῶς ), ἕνας φωτισμὸς ποὺ δὲν προκύπτει ἀπὸ τὴ διαλεκτικὴ γνώση ἀλλὰ ἀπὸ τὴ θεϊκὴ πρωτοβουλία. Τὸ φῶς ποὺ λάμπει δὲν εἶναι τὸ ἐπίτευγμα τῆς ψυχῆς. Εἶναι ἡ αὐτοεκδηλωμένη γενναιοδωρία τῶν θεῶν, ποὺ ἐντυπώνεται στὸ δεκτικὸ βάθος τῆς ψυχῆς. Αὐτὸς ὁ φωτισμὸς κορυφώνεται μὲ τὴν αὐτοφάνεια, τὴν αὐτο-επίδειξη τῶν ἴδιων τῶν θεῶν. Ἐδῶ, ἡ παρουσία δὲν εἶναι πλέον ἔμμεση. Τὸ θεῖο δὲν ἐμφανίζεται ὡς εἰκόνα ποὺ ἑρμηνεύεται ἀπὸ τὴ διάνοια, ἀλλὰ ἐκδηλώνεται ὡς ἐνεργὴ δύναμη καὶ προσωπικότητα, ἀναγνωρίσιμη ἀκριβῶς ἐπειδὴ ὑπερβαίνει τὴν ἀναπαραστατικὴ μορφή. 

Μιὰ τέτοια ἐκδήλωση, ὡστόσο, δὲν παρακάμπτει τὴν ὑλοποίηση. Ἀκτινοβολεῖ τὸ augoeidēs ochēma ( αὐγοειδές ὄχημα ), τὸ φωτεινὸ ὄχημα τῆς ψυχῆς, ἐξευγενίζοντάς το σὲ κατάλληλο μέσο συμμετοχῆς. Οἱ ὄψιμες νεοπλατωνικὲς πηγὲς τονίζουν σταθερὰ ὅτι τὸ ὄχημα δὲν εἶναι οὔτε μιὰ ἁπλῆ μεταφορὰ οὔτε ἕνα ἀποσπώμενο περίβλημα, ἀλλὰ ἡ λεπτὴ διεπαφὴ μέσῳ τῆς ὁποίας ἡ κατανοητὴ ζωὴ γίνεται λειτουργικὴ μέσα στὴν ψυχικὴ καὶ σωματικὴ ὕπαρξη (Proclus, Simplicius). Καθὼς τὸ ὄχημα φωτίζεται, ἡ ψυχὴ γίνεται ἱκανὴ γιὰ μέθεξη (συμμετοχικὴ γνώση) μὲ τὴ στενὴ ἔννοια: ὄχι μίμηση, ὄχι ἠθικὴ εὐθυγράμμιση, ἀλλὰ πραγματικὴ ὑπαρξιακὴ συμμετοχὴ στὴ θεία δραστηριότητα σύμφωνα μὲ ὀντολογικὰ μέτρα. 

Ἡ Henōsis (ἕνωση), γιὰ αὐτὸ τὸ λόγο, δὲν εἶναι μιὰ τελικὴ ἀπορρόφηση ποὺ καταργεῖ τὴ διαμεσολάβηση, ἀλλὰ ἡ ὁλοκλήρωση αὐτῶν τῶν φωτεινῶν σχέσεων. Ἡ ψυχὴ δὲν παύει νὰ εἶναι ὁ ἑαυτός της. γίνεται διαφανής σὲ ὅ,τι ἐνεργεῖ μέσῳ αὐτῆς. Ἡ θεουργικὴ ζωή, ἑπομένως, σταθεροποιεῖ τὴν ἕνωση ὡς μιὰ διαρκῆ συνθήκη παρὰ ὡς μιὰ φευγαλέα σύνοδο κορυφῆς. Μὲ τὴν ἐπανειλημμένη ἐνεργοποίηση τῆς φαντασίας, τὴ λήψη ἔλλαμψης καὶ τὴ διατήρηση τῆς αὐτοφανίας μέσῳ τελετουργίας, τὸ φωτεινὸ ὄχημα τῆς ψυχῆς συντονίζεται σταδιακὰ μὲ τὴ θεϊκὴ λειτουργία. Ἡ Ἕνωση θεσπίζεται ὡς ἕνας ρυθμὸς καθόδου καὶ ἐπιστροφῆς, στὸν ὁποῖο ἡ παρουσία οὔτε ἁρπάζεται οὔτε χάνεται, ἀλλὰ κατοικεῖται. Αὐτὸ ποὺ προκύπτει δὲν εἶναι μιὰ μυστικιστικὴ ἀπόδραση ἀλλὰ ἕνας μεταμορφωμένος τρόπος ὕπαρξης στὸν κόσμο, στὸν ὁποῖο ἡ ψυχὴ συμμετέχει στοὺς θεοὺς ἐνῷ παραμένει μιὰ ζωντανὴ μεσολαβητικὴ δύναμη μεταξὺ τῆς κατανοητῆς τάξης καὶ τῆς ἱστορικῆς ζωῆς.

Ἀπό : ΕΔΩ 

Ἡ Πελασγική