Καί σεῖς καί σεῖς οἱ σκλάβοι, ὅσοι τή δάφνη στή καρδιά νά φέρετε φοβᾶστε, ἀφορεσμένοι νἆστε...

Νικολάου Γύζη Τό κρυφό σχολειό 1885/86 ( ἐδῶ)

Τό κρυφό σχολειό

Ἀπ’ ἔξω μαυροφόρ’ ἀπελπισιά, 

πικρῆς σκλαβιᾶς χειροπιαστό σκοτάδι 

καί μὲσα στή θολόχτιστη ἐκκλησιὰ

(στήν ἐκκλησιά, ποὺ παίρνει κάθε βράδυ 

τήν ὄψη τοῦ σχολειοῦ) 

τὸ φοβισμένο φῶς τοῦ καντηλιοῦ 

τρεμάμενο τά ὄνειρα τα ἀναδεύει 

καί γύρω τὰ σκλαβόπουλα μαζεύει. 

*

Εκεῖ καταδιωγμένη κατοικεῖ 

τοῦ σκλάβου ἡ ἁλυσόδετη πατρίδα· 

βραχνὰ ὁ παπὰς ὁ δάσκαλος 

ἐκεῖ θεριεύει τὴν ἀποσταμένη έλπίδα 

μὲ λόγια μαγικά˙ 

ἐκεῖ ἡ ψυχὴ πικρότερο ἀγρικᾶ 

τὸν πόνο τῆς σκλαβιᾶς, της, ἐκεῖ βλέπει 

τί ἔχασε, τί ἔχει, τί της πρέπει. 

*

 Κι ἀπ’ τήν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ψηλά, 

ποὺ ἐβούβανε τὰ στὸματα τῶν πλάνων 

καὶ ρίχνει καὶ συντρίβει καί κυλᾶ 

στὴν ἄβυσσο τοὺς θρόνους τῶν τυράννων 

κι ἀπὸ τή σιγαλιά, 

πού δένει στό λαιμὸ πνιγμοῦ θηλειὰ 

κι ἀπ’ τῶν προγόνων τ’ ἄφθαρτα βιβλία, 

πού δείχνουν τα πανάρχαια μεγαλεῖα. ῞

Ενας ψαλμός ἀκούγεται βαθὺς 

σὲ μελωδίες ἑνὸς κόσμου ἄλλου 

κι ἀνατριχιάζει ἀκούοντας καθείς 

προφητικὰ τά λόγια τοῦ δασκάλου 

μὲ μιά φωνή βαριά: 

 «Μὴ σκιάζεστε στὰ σκότη. ῾Η λευτεριά, 

σὰ τῆς αὐγῆς τὸ φεγγοβόλο ἀστέρι, 

τῆς νύχτας τό ξημέρωμα θά φέρη». 

                                              ~   Ἰωάννης Πολέμης

( ἐδῶ)

Εὐαγγελισμός- Ἑλληνισμός 

Μὲ μιᾶς ἀνοίγει ὁ οὐρανός, τὰ σύγνεφα μεριάζουν, 

οἱ κόσμοι ἐμείνανε βουβοί, παράλυτοι κοιτάζουν. 

Μία φλόγα ἀστράφτει… ἀκούονται ψαλμοὶ καὶ μελῳδία… 

Πετάει ἕν᾿ ἄστρο… σταματᾶ ἐμπρὸς εἰς τὴ Μαρία… 

«Χαῖρε τῆς λέει ἀειπάρθενε, εὐλογημένη χαῖρε! 

Ὁ Κύριός μου εἶναι μὲ σέ. Χαῖρε Μαρία, Χαῖρε!» 

Ἐπέρασαν χρόνοι πολλοί… Μία μέρα σὰν ἐκείνη 

ἀστράφτει πάλι ὁ οὐρανός… Στὴν ἔρμη της τὴν κλίνη 

λησμονημένη, ὁλόρφανη, χλωμὴ κι ἀπελπισμένη, 

μία κόρη πάντα τήκεται, στενάζει ἁλυσωμένη. 

Τὰ σιδερὰ εἶναι ἀτάραγα, σκοτάδι ὁλόγυρά της. 

Ἡ καταφρόνια, ἡ δυστυχιὰ σέπουν τὰ κόκαλά της. 

Τρέμει μὲ μιᾶς ἡ φυλακὴ καὶ διάπλατη ἡ θυρίδα 

φέγγει κι ἀφήνει καὶ περνᾶ ἕν᾿ ἄστρο, μίαν ἀχτίδα. 

Ὁ Ἄγγελος ἐστάθηκε, διπλώνει τὰ φτερά του… 

 «Ξύπνα, ταράζου, μὴ φοβοῦ, χαῖρε, Παρθένε, χαῖρε. 

Ὁ Κύριός μου εἶναι μὲ σέ, Ἑλλὰς ἀνάστα, χαῖρε». 

 Οἱ τοῖχοι εὐθὺς σωριάζονται. Ἡ μαύρ᾿ ἡ πεθαμένη 

νοιώθει τὰ πόδια φτερωτά. Στὴ μέση της δεμένη 

χτυπάει ἡ σπάθα φοβερή. Τὸ κάθε πάτημά της 

ἀνοίγει μνῆμ᾿ ἀχόρταγο. Ρωτᾶ γιὰ τὰ παιδιά της… 

Κανεὶς δὲν ἀποκρένεται… Βγαίνει, πετᾶ στὰ ὄρη… 

Λιώνουν τὰ χιόνια ὅθε διαβεῖ, ὅθε περάσει ἡ Κόρη. 

«Ξυπνᾶτε ἐσεῖς ποὺ κοίτεστε, ξυπνᾶτε ὅσοι κοιμᾶστε, 

τὸ θάνατο ὅσοι ἐγεύτητε, τώρα ζωὴ χορτάστε». 

 Οἱ χρόνοι φεύγουνε, πετοῦν καὶ πάντα ἐκείνη ἡ μέρα 

εἶναι γραμμένο ἐκεῖ ψηλὰ νὰ λάμπει στὸν αἰθέρα 

μ᾿ ὅλα τὰ κάλλη τ᾿ οὐρανοῦ. Στολίζεται ὅλη ἡ φύση 

μὲ χίλια μύρια λούλουδα γιὰ νὰ τὴ χαιρετήσει. 

Γιορτάστε την, γιορτάστε την. Καθεὶς ἂς μεταλάβει 

ἀπὸ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ. Καὶ σεῖς καὶ σεῖς οἱ σκλάβοι, 

ὅσοι τὴ δάφνη στὴ καρδιὰ νὰ φέρετε φοβᾶστε, 

ἀφορεσμένοι νἆστε.

                                                                 ~ Ἀριστοτέλης Βαλαωρίτης ( 1859) 

Ἡ Πελασγική